ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»

ΤρΔΕφ(Ακ)Ιωαννινων 173/2025

Αιγιαλός - Πρωτόκολλα Κατεδάφισης Αυθαιρέτων - Δικαίωμα Δικαστικής Προστασίας (άρθρο 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ) -.

Η απόρριψη της αίτησης ακύρωσης ως απαράδεκτης στην περίπτωση της καθυστερημένης συμπλήρωσης του ελλείποντος παραβόλου αποτελεί μέτρο δυσανάλογο προς το στόχο της εγγύησης της ασφάλειας δικαίου και της χρηστής απονομής της δικαιοσύνης, κατά παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της Σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ). Η παράλειψη της Διοίκησης να αποφανθεί επί αίτησης επανακαθορισμού των ορίων αιγιαλού, παλαιού αιγιαλού ή παραλίας, συνοδευομένης από σχετικά στοιχεία, συνιστά παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας, υποκείμενη σε αίτηση ακύρωσης, οι δε πράξεις με τις οποίες η Διοίκηση απορρίπτει για οποιοδήποτε λόγο ή αρνείται να εξετάσει την αίτηση αυτή έχουν εκτελεστό χαρακτήρα. Το προβλεπόμενο από το άρθρο 27 του ν. 2971/2001 πρωτόκολλο είναι δυνατό να εκδοθεί σε βάρος του προσώπου που ανήγειρε τις αυθαίρετες κατασκευές, των εντολέων του, καθώς και του προσώπου για λογαριασμό του οποίου ανεγέρθησαν οι κατασκευές και, αν δεν είναι εφικτό να προσδιοριστεί κάποιο από τα πρόσωπα αυτά, κατ’ αγνώστου. Αιτιολογία πρωτοκόλλου κατεδάφισης. Η μη τήρηση των διατάξεων της παρ. Α του άρθρου μόνου της Κ.Υ.Α. 1090652/6799/Β0010/2005 των Υπουργών Οικονομικών, ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και Εμπορικής Ναυτιλίας, δεν επισύρει ακυρότητα του πρωτοκόλλου κατεδάφισης. Οι παρεμπίπτουσες κρίσεις για το χαρακτήρα έκτασης ως αιγιαλού που τυχόν εκφέρουν τα πολιτικά δικαστήρια δεν δεσμεύουν τα διοικητικά όργανα κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς τους για τη διαπίστωση, στο πλαίσιο της οικείας διοικητικής διαδικασίας, του χαρακτήρα έκτασης ως αιγιαλού, αλλά δύνανται να συνεκτιμηθούν από αυτά.

Αριθμός απόφασης: Α 173/2025

ΤΟ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ Β΄ ΤΡΙΜΕΛΕΣ

ΑΚΥΡΩΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2024 με Δικαστές τους: Χρήστο Κροντηρά, Πρόεδρο Εφετών Διοικητικών Δικαστηρίων (Δ.Δ.), Αικατερίνη Τζουβάρα και Φιλιππίνα Βουδρισλή, Εφέτες Δ.Δ., και με Γραμματέα την Ευαγγελία Φωτίου, δικαστική υπάλληλο,

Για να δικάσει τη με αρ. καταχώρισης ./14-5-2019 αίτηση ακύρωσης,

Του .. του ., κατοίκου εν ζωή Συβότων Θεσπρωτίας, ο οποίος απεβίωσε και τη δίκη συνεχίζει ο γιος του .., ως νόμιμος εξ αδιαθέτου κληρονόμος του, κάτοικος Ιωαννίνων (οδός . αρ. .), ο οποίος παραστάθηκε μαζί με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Παπακωνσταντίνου (Δ.Σ. Αθηνών),

Κατά του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε με την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Αναστασία Καλτσά.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της έκθεσης της Εισηγήτριας, Εφέτη Δ.Δ. Αικατερίνης Τζουβάρα.

Κατόπιν το Δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αιτούντος, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακύρωσης και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση, και την αντιπρόσωπο του Υπουργού, η οποία ζήτησε την απόρριψή της.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη εξ αποστάσεως, με τη χρήση υπηρεσιακών τεχνολογικών μέσων και,

Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα,

Σκέφθηκε κατά το νόμο.

1. Επειδή, το με χρονολογία 6-11-2009 κρινόμενο ένδικο βοήθημα, που ασκήθηκε ως προσφυγή ουσίας ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Κέρκυρας (μεταβατική έδρα Ηγουμενίτσας), παραπέμφθηκε με την Α 448/2018 απόφαση του τελευταίου στο παρόν Δικαστήριο, για να εκδικαστεί ως αίτηση ακύρωσης. Με την αίτηση αυτή (με ΑΒΕΜ ./14-5-2019) ζητείται η ακύρωση του ./5-3-2009 πρωτοκόλλου κατεδάφισης κατασκευών σε χώρο αιγιαλού του Προϊστάμενου της Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Θεσπρωτίας. Η εν λόγω αίτηση ασκήθηκε από το ..., φερόμενο ως ιδιοκτήτη των επίδικων κατασκευών, μετά δε το θάνατό του, στις 23-4-2022, τη δίκη συνεχίζει παραδεκτά μόνο ο γιος του ..., ένας εκ των εξ αδιαθέτου συγκληρονόμων του (βλ. το ./9-5-2022 πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών του Γραφείου δημοτολογίου και εκλογών του Δήμου Ηγουμενίτσας, το ./9-11-2023 πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης της γραμματέως του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων και το ./2023 πιστοποιητικό περί μη αποποίησης κληρονομιάς της ίδιας γραμματέως), με βάση την από 20-11-2023 σχετική δήλωσή του. Εξάλλου, ο τελευταίος, άσκησε παραδεκτά το από 31-10-2023 δικόγραφο πρόσθετων λόγων.

2. Επειδή, το Δικαστήριο είναι καθ’ ύλη και κατά τόπο αρμόδιο για την εκδίκαση της διαφοράς, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 702/1977 (Α΄ 268), όπως αυτή ισχύει μετά την αντικατάσταση της περ. η΄ με την παρ. 3 του άρθρου 49 του ν. 3659/2008 (Α΄ 77) [ΣτΕ 422/2017].

3. Επειδή, στο άρθρο 35 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), όπως αυτό ίσχυε πριν από τις 16-9-2024 (άρθρο 23 παρ. 2 του ν. 5119/2024, Α΄ 103), ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «1. Κατά τη διαδικασία γενικώς ενώπιον του Συμβουλίου εφαρμόζονται οι διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά για τα τέλη χαρτοσήμου καθώς και τα ειδικά τέλη και τα ένσημα. 2. … 3. Συγχρόνως με την κατάθεση του εισαγωγικού δικογράφου της δίκης με τα νόμιμα τέλη, καταβάλλονται και τα τέλη εγγραφής στο πινάκιο, των πρακτικών και της απόφασης. Αν το εισαγωγικό δικόγραφο της δίκης κατατίθεται σε δημόσια αρχή, τα τέλη μπορεί να κατατίθενται ή να αποστέλλονται με ταχυδρομική επιταγή το αργότερο μέσα σε ένα μήνα από την περιέλευση του δικογράφου στο Συμβούλιο. 4. … ». Περαιτέρω, στο άρθρο 36 του ίδιου προεδρικού διατάγματος, όπως η παρ. 1 αυτού τροποποιήθηκε από τα άρθρα 22 παρ. 8 του ν. 3226/2004 (Α΄ 24) και 4 παρ. 3 του ν. 2479/1997 (Α΄ 67), τα δε προβλεπόμενα από την ίδια παράγραφο παράβολα αναπροσαρμόστηκαν με το άρθρο 36 του ν. 3659/2008 (Α΄ 77), ορίζονται τα εξής: «1. Το ένδικο μέσο που ασκείται στο Συμβούλιο της Επικρατείας απορρίπτεται ως απαράδεκτο, αν μέσα σε ένα μήνα από την κατάθεση του εισαγωγικού δικογράφου της δίκης δεν καταβληθεί παράβολο. Το παράβολο ορίζεται, όταν πρόκειται για αίτηση ακυρώσεως, …, σε εκατό (100) ευρώ, … 2. … 3. Οι διατάξεις των παραγράφων 3 και 4 του προηγούμενου άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως και ως προς το παράβολο. 4. … ». Όπως έχει κριθεί, σε περίπτωση άσκησης ένδικου βοηθήματος ή μέσου σε διοικητικό δικαστήριο και παραπομπής της υπόθεσης από το δικαστήριο αυτό σε άλλο διοικητικό δικαστήριο ή στο Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω αρμοδιότητας, η προβλεπόμενη από το άρθρο 36 παρ. 1 και 3 του π.δ. 18/1989 μηνιαία προθεσμία για την καταβολή του παραβόλου αρχίζει από την κοινοποίηση της παραπεμπτικής απόφασης στον αιτούντα ή τον πληρεξούσιο δικηγόρο του, εκτός εάν η δικογραφία περιέλθει στο δικαστήριο σε χρόνο μεταγενέστερο της επίδοσης της παραπεμπτικής απόφασης, οπότε η προθεσμία αρχίζει από την περιέλευση του δικογράφου. Στην περίπτωση, εξάλλου, κατά την οποία δεν προκύπτει από τη δικογραφία κοινοποίηση της παραπεμπτικής απόφασης του διοικητικού δικαστηρίου ή η γενομένη κοινοποίηση δεν είναι νομότυπη, η παραπάνω μηνιαία προθεσμία κινείται με την κοινοποίηση στο διάδικο που άσκησε το ένδικο βοήθημα ή στον πληρεξούσιο δικηγόρο του, της πράξης του Προέδρου του οικείου Τμήματος του διοικητικού δικαστηρίου ή του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον ορισμό εισηγητή και δικασίμου για την υπόθεση. Εάν δε, είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, η παραπάνω μηνιαία προθεσμία παρέλθει άπρακτη, το ένδικο βοήθημα απορρίπτεται ως απαράδεκτο (ΣτΕ 777/2013 Ολομ., 250/2019, 4617/2014, 263/2009 κ.ά.). Εξάλλου, όπως έχει κριθεί, οι προαναφερόμενες διατάξεις, όπως ερμηνεύθηκαν, δεν αντίκεινται στο Σύνταγμα (ΣτΕ 777/2013 Ολομ.). Ωστόσο, με την 27916/19/8-7-2025 απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (υπόθεση “... & Σία ΟΕ” κατά Ελλάδας), κρίθηκε ότι η απόρριψη της αίτησης ακύρωσης της εν λόγω εταιρείας με την 250/2019 απόφαση του ΣτΕ ως απαράδεκτης και στην περίπτωση της καθυστερημένης συμπλήρωσης του ελλείποντος παραβόλου, δηλαδή και όταν το παράβολο συμπληρώνεται μετά τη μηνιαία προθεσμία που εκκινεί από τα παραπάνω τρία εναλλακτικά σημεία, αποτελεί μέτρο δυσανάλογο προς το στόχο της εγγύησης της ασφάλειας δικαίου και της χρηστής απονομής της δικαιοσύνης, κατά παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της Σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ).

4. Επειδή, κατά την κατάθεση του κρινόμενου ένδικου βοηθήματος (6-11-2009), που συνιστούσε κατά τον αληθή χαρακτήρα του, όπως προεκτέθηκε, αίτηση ακύρωσης, καταβλήθηκε παράβολο 25 ευρώ (βλ. τα . και . ειδικά έντυπα παραβόλου, σειράς Α΄), ενώ σύμφωνα με τις ισχύουσες κατά τον κρίσιμο χρόνο διατάξεις (άρθρο 36 παρ. 1 του π.δ. 18/1989) οφειλόταν παράβολο 100 ευρώ. Περαιτέρω, αντίγραφο της από 16-8-2022 πράξης του Προέδρου του Δικαστηρίου, με την οποία ορίστηκε δικάσιμος και εισηγήτρια για την υπόθεση, κοινοποιήθηκε νόμιμα στις 2-9-2022 στο γραφείο της υπογράφουσας το δικόγραφο της κρινόμενης αίτησης δικηγόρου Κλειούς Γιαννούλη, όπως προκύπτει από το οικείο αποδεικτικό επίδοσης του Υπαρχιφύλακα του Α.Τ. Ηγουμενίτσας .... Το ελλείπον παράβολο, ποσού 75 ευρώ, δεν καταβλήθηκε μέσα σε ένα μήνα από την παραπάνω επίδοση, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο με πρωτοβουλία του αιτούντος, όπως προκύπτει από το με κωδικό πληρωμής ./27-2-2024 ηλεκτρονικό παράβολο ποσού 150 ευρώ. Ενόψει αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη δεν τίθεται ζήτημα απόρριψης της κρινόμενης αίτησης ακύρωσης ως απαράδεκτης, λόγω μη συμπλήρωσης του ελλείποντος παραβόλου μέσα στην προθεσμία του ενός μήνα, που εκκίνησε στις 3-9-2022, δηλαδή την επομένη της επίδοσης της πράξης προσδιορισμού δικασίμου, εφόσον αυτό μέχρι την παρούσα πρώτη συζήτηση της υπόθεσης είχε συμπληρωθεί. Περαιτέρω, το υπερβάλλον παράβολο ποσού 75 ευρώ, πρέπει να επιστραφεί στον αιτούντα ως αχρεωστήτως καταβληθέν, ανεξάρτητα από την έκβαση της δίκης.

5. Επειδή, ο α.ν. 2344/1940 «Περί αιγιαλού και παραλίας» (Α΄ 154) όριζε στο άρθρο 1 ότι: «1. Ο αιγιαλός, ήτοι η περιστoιχούσα την θάλασσαν χερσαία ζώνη, η βρεχομένη από τας μεγίστας πλην συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων, είναι κτήμα κοινόχρηστον ... ». Στο άρθρο 2 του ίδιου νόμου, όπως η παράγραφος 2 αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 20 παρ. 1 του ν. 719/ 1977 (Α΄ 301), οριζόταν ότι: «1. Ο καθορισμός της οριογραμμής του αιγιαλού γίνεται … υπό Επιτροπής … 2. Ο κατά την προηγουμένην παράγραφον καθορισμός γίνεται επί τοπογραφικού και υψομετρικού διαγράμματος συντασσομένου υπό της Διευθύνσεως Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών ή άλλης Τεχνικής Υπηρεσίας του Δημοσίου ή του έχοντος εκ του νόμου δικαίωμα προς σύνταξιν τοιούτου διαγράμματος ιδιώτου Μηχανικού, χαρασσομένης επ’ αυτού ερυθράς γραμμής δια την οριογραμμήν του αιγιαλού. Εις την τελευταίαν ταύτην περίπτωσιν, το διάγραμμα δέον, μετά προηγουμένην επαλήθευσιν της ακριβούς αποτυπώσεως υπό της αρμοδίας Διευθύνσεως Τεχνικών Υπηρεσιών, να θεωρήται παρ’ αυτής. 3. Εις περίπτωσιν καθ’ ην ένεκα προσχώσεων ή άλλων αιτίων είναι εμφανές ότι καθ’ ον χρόνον ενεργείται ο καθορισμός, ο αιγιαλός είναι διάφορος του εις το παρελθόν τοιούτου, εκ μαρτυρικών δε καταθέσεων μαρτύρων εξεταζομένων ενόρκως υπό της Επιτροπής ή εκ διαφόρων άλλων ενδείξεων δύναται να καθορισθή η παλαιά θέσις του αιγιαλού, η υφισταμένη μέχρι μεν του έτους 1884, εάν υφίστανται κατοχαί ιδιωτών και πρότερον δε, εάν δεν υφίστανται τοιαύται, η Επιτροπή προβαίνει εις τον καθορισμόν του παλαιού αιγιαλού χαρασσομένης επί του διαγράμματος κυανής γραμμής», ενώ στο άρθρο 3 παρ. 1 προβλεπόταν ότι: «Η έκθεσις της ... Επιτροπής μετά του διαγράμματος, επικυρούμενα υπό του Υπουργού των Οικονομικών κατόπιν συμφώνου γνωμοδοτήσεως του ΓΕΝ, συντάσσονται εις τριπλούν … ». Με τις παραπάνω διατάξεις των άρθρων 1 - 3 του α.ν. 2344/1940 θεσπίζεται διοικητική διαδικασία για τον καθορισμό, κατά δέσμια αρμοδιότητα, της οριογραμμής του αιγιαλού ως φυσικού φαινομένου, ήτοι της μέγιστης πλην συνήθους ανάβασης των κυμάτων, σε δεδομένη χερσαία ζώνη. Η σχετική διαπίστωση μπορεί να γίνει με οποιοδήποτε πρόσφορα, κατά τα δεδομένα της κοινής ή της επιστημονικής πείρας, μέσα, στα οποία περιλαμβάνεται και η αυτοψία των μελών του οικείου διοικητικού οργάνου (ΣτΕ 1977/2002 κ.ά.).

6. Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις» (Α΄ 285), όπως ο νόμος αυτός ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου κατεδάφισης: «1. … 9. Σε περίπτωση εσφαλμένου καθορισμού της οριογραμμής του αιγιαλού ή του παλαιού αιγιαλού ή της παραλίας επιτρέπεται ο επανακαθορισμός κατά τη διαδικασία του παρόντος άρθρου. Η διαδικασία για τον επανακαθορισμό κινείται είτε αυτεπαγγέλτως από την Κτηματική Υπηρεσία είτε ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου και προσκόμιση στοιχείων που να αποδεικνύουν το σφάλμα του πρώτου καθορισμού … 10. Η προηγούμενη παράγραφος έχει εφαρμογή και στις περιπτώσεις, κατά τις οποίες τα όρια του αιγιαλού, παλαιού αιγιαλού ή παραλίας έχουν καθορισθεί με βάση τον α.ν. 2344/1940». Κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, εφόσον ζητείται από ενδιαφερόμενο ο επανακαθορισμός αιγιαλού, παλαιού αιγιαλού ή παραλίας, που έχουν καθορισθεί κατά το παρελθόν εσφαλμένως, κατά την άποψή του, η Διοίκηση οφείλει να επιλαμβάνεται του αιτήματος, υπό την προϋπόθεση ότι ο ενδιαφερόμενος προσκομίζει συγκεκριμένα κρίσιμα στοιχεία για την απόδειξη σφάλματος κατά τον αρχικό καθορισμό. Κατ’ ακολουθίαν, η παράλειψη της Διοίκησης να αποφανθεί επί αίτησης επανακαθορισμού των ορίων αιγιαλού, παλαιού αιγιαλού ή παραλίας, συνοδευομένης από σχετικά στοιχεία, συνιστά παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας, υποκείμενη σε αίτηση ακύρωσης, οι δε πράξεις με τις οποίες η Διοίκηση απορρίπτει για οποιοδήποτε λόγο ή αρνείται να εξετάσει την αίτηση αυτή έχουν εκτελεστό χαρακτήρα. (ΣτΕ 1250-51/2006).

7. Επειδή, με το άρθρο 10 του παραπάνω ν. 2971/2001 ρυθμίζονται θέματα σχετικά με την προβολή ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων από ιδιώτες σε χώρους οι οποίοι έχουν χαρακτηρισθεί ως ανήκοντες στον αιγιαλό, ειδικότερα δε ορίζεται ότι: «1. Σε περίπτωση που ιδιώτες προβάλλουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα επί χώρων που χαρακτηρίστηκαν ... ότι ανήκουν στον αιγιαλό, τα δικαιώματα αυτά θεωρούνται αναγκαστικώς απαλλοτριωθέντα υπέρ του Δημοσίου για να περιληφθούν στον αιγιαλό από και με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της έκθεσης της Επιτροπής μαζί με το διάγραμμα ... 2. Στους κυρίους των κτημάτων αυτών και σε αυτούς που αξιώνουν άλλα δικαιώματα σε αυτά, παρέχεται ... προθεσμία ... εντός της οποίας οφείλουν να αναγγείλουν στον Υπουργό Οικονομικών τις αξιώσεις τους ... 3. Ως προς τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης και την περαιτέρω διαδικασία απαλλοτρίωσης εφαρμόζονται οι κείμενες διατάξεις περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων».

8. Επειδή, περαιτέρω στο άρθρο 27 του ίδιου νόμου (2971/2001) ορίζεται ότι: «1. … 2. Τα πάσης φύσεως κτίσματα και εν γένει κατασκευάσματα, τα οποία έχουν ανεγερθεί ή θα ανεγερθούν χωρίς άδεια στον αιγιαλό ή την παραλία, μετά τον καθορισμό και τη συντέλεση των απαλλοτριώσεων των άρθρων 7 και 10 κατεδαφίζονται, ανεξάρτητα από το χρόνο ανέγερσής τους ή αν κατοικούνται ή άλλως πως χρησιμοποιούνται. Εξαιρούνται κτίσματα και κατασκευάσματα που τελούν υπό την προστασία του Υπουργείου Πολιτισμού. Προς τούτο ο προϊστάμενος της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας εκδίδει πρωτόκολλο κατεδάφισης, το οποίο κοινοποιεί, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2717/1999 "Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας", σε εκείνον που έχει ανεγείρει αυθαιρέτως, ο οποίος οφείλει εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση να κατεδαφίσει τα κτίσματα και να άρει τα πάσης φύσεως κατασκευάσματα από τον αιγιαλό ή την παραλία. 3. Αν δεν καταστεί δυνατή η εξακρίβωση της ταυτότητας αυτού που ανήγειρε το παράνομο κτίσμα ή κατασκευή, η Κτηματική Υπηρεσία δημοσιεύει σχετική πρόσκληση σε μία τοπική εφημερίδα, αν εκδίδεται στην περιοχή της αυθαίρετης κατασκευής, και σε μία ημερήσια εφημερίδα, αν εκδίδεται στην περιοχή της αυθαίρετης κατασκευής, και σε μία ημερήσια εφημερίδα της Πρωτεύουσας του Κράτους, προς οποιονδήποτε γνωρίζει εκείνο που έχει ανεγείρει, για να γνωστοποιήσει στην υπηρεσία την ταυτότητά του. Μετά την άπρακτη πάροδο τριάντα (30) ημερών από την τελευταία δημοσίευση εκδίδεται το πρωτόκολλο κατεδάφισης κατά αγνώστου. 4. Αν είναι γνωστή η ταυτότητα αυτού, που ανήγειρε το παράνομο κτίσμα ή κατασκευή, αλλά είναι άγνωστη η διεύθυνση κατοικίας ή διαμονής του ή είναι κάτοικος αλλοδαπής, το παραπάνω πρωτόκολλο κοινοποιείται σε αυτόν ως άγνωστης διαμονής σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 84 του Ν.Δ. 356/1974 "Περί Κώδικος εισπράξεως δημοσίων εσόδων". 5. Και στις τρεις περιπτώσεις των παραγράφων 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου το πρωτόκολλο κατεδάφισης τοιχοκολλάται στο υπό κατεδάφιση κτίσμα ή κατασκευή και στο κατάστημα του δήμου ή της κοινότητας, στην περιοχή του οποίου αυτό βρίσκεται. Για την τοιχοκόλληση συντάσσεται έκθεση από το δημόσιο, δημοτικό ή κοινοτικό υπάλληλο που την ενήργησε, η οποία αποστέλλεται στην Κτηματική Υπηρεσία. Η κατεδάφιση γίνεται μετά την παρέλευση δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση του πρωτοκόλλου και την τοιχοκόλλησή του. 6. Η κατεδάφιση ενεργείται με ευθύνη του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας και σε περίπτωση αδυναμίας με τεχνική υποστήριξη που διατίθεται από την Τεχνική Υπηρεσία της αρμόδιας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ύστερα από αίτημα του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας. Η κατεδάφιση γίνεται σύμφωνα με τις πολεοδομικές διατάξεις, κατόπιν πρότασης του προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας. Η δαπάνη κατεδάφισης βαρύνει αυτόν που έχει ανεγείρει αυθαιρέτως και εισπράττεται ως δημόσιο έσοδο κατά τις διατάξεις περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων. 7. … Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων και Εμπορικής Ναυτιλίας καθορίζονται ο τρόπος κατεδάφισης και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού. Με την απόφαση αυτή μπορεί να προβλεφθεί η εκτέλεση του πρωτοκόλλου από υπηρεσία του Δημοσίου ή του οικείου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα, ως και η ανάθεση της υλοποίησής της σε ιδιωτικό φορέα. 8. … ». Οι διατάξεις αυτές, ειδικές σε σχέση με τις γενικές διατάξεις περί αυθαιρέτων κατασκευών, αποσκοπούν στην άμεση και αποτελεσματική προστασία του αιγιαλού, της παραλίας και του θαλάσσιου χώρου και επιβάλλουν την αποκατάσταση της μορφής τους, η οποία έχει αλλοιωθεί με την ανέγερση πάσης φύσεως τεχνικού έργου, κτίσματος ή κατασκευάσματος χωρίς την προβλεπόμενη από τη νομοθεσία περί αιγιαλού άδεια. Συνεπώς, αυθαίρετα, κατά τα παραπάνω, κτίσματα, ανεγειρόμενα εν όλω ή εν μέρει είτε εντός του αιγιαλού και της παραλίας είτε εντός της θάλασσας, κατεδαφίζονται υποχρεωτικά και, μάλιστα, ανεξαρτήτως του σκοπού τον οποίο εξυπηρετούν. Για την κατεδάφιση εκδίδεται πρωτόκολλο, το οποίο κοινοποιείται σε εκείνον που έχει ανεγείρει αυθαιρέτως το κτίσμα, η δε αιτιολογία του πρωτοκόλλου αυτού επιτρέπεται να συνάγεται και από τα στοιχεία του φακέλου (ΣτΕ 4954/2013, 4248/2009, 1529/2008, 2686/2007 κ.ά.).

9. Επειδή, το εκδιδόμενο κατ’ εφαρμογή των προαναφερόμενων διατάξεων του ν. 2971/2001 πρωτόκολλο κατεδάφισης αυθαίρετων κτισμάτων και κατασκευασμάτων στον αιγιαλό ή την παραλία ή άρσης και απομάκρυνσης τέτοιων κατασκευών από τη θάλασσα αποτελεί πράξη πραγματοπαγή (ΣτΕ 3983/2010 7μ.) και, συνεπώς, το κύρος του ως προς την επιταγή για την κατεδάφισή τους δεν επηρεάζεται από τη μνεία, ως ανεγείραντος τις κατασκευές αυτές, προσώπου, το οποίο δεν έχει πράγματι προβεί στην ανέγερση ή την τοποθέτησή τους. Ωστόσο, παρά τον πραγματοπαγή χαρακτήρα του πρωτοκόλλου η κρίση της Διοίκησης ως προς την ταυτότητα του προσώπου το οποίο έχει προβεί στην αυθαίρετη ανέγερση κτισμάτων στον αιγιαλό και την παραλία ή τη θάλασσα, αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του πρωτοκόλλου, λόγω της υποχρέωσης του προσώπου αυτού για την, εντός τακτών προθεσμιών, κατεδάφιση ή άρση των αυθαίρετων κατασκευών από τον αιγιαλό, την παραλία ή τη θάλασσα, αλλά και των δυσμενών συνεπειών σε βάρος του, που προβλέπονται στο άρθρο 27 παρ. 6 του ν. 2971/2001, συνισταμένων σε καταλογισμό της δαπάνης κατεδάφισης και είσπραξη του σχετικού ποσού κατά τις διατάξεις περί είσπραξης δημοσίων εσόδων. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, ο νομοθέτης λαμβάνει ιδιαίτερη μέριμνα, ώστε η έκδοση του πρωτοκόλλου να γνωστοποιηθεί σε όποιον, κατά τις υπάρχουσες πληροφορίες ή σύμφωνα με όσα έχουν, τυχόν, διαπιστώσει τα αρμόδια διοικητικά ελεγκτικά όργανα, έχει προβεί στην ανέγερση των κατασκευών αυτών, ώστε εκείνος να προβεί στην κατεδάφιση των κατασκευών αυτών αυτοβούλως και να αποφύγει την επέλευση των ως άνω δυσμενών συνεπειών σε βάρος του. Επομένως, ο μνημονευόμενος στο πρωτόκολλο ως το πρόσωπο που έχει ανεγείρει ή τοποθετήσει αυθαίρετες κατασκευές στον αιγιαλό, την παραλία ή τη θάλασσα έχει έννομο συμφέρον να προσβάλει με αίτηση ακύρωσης το πρωτόκολλο, ακόμη και αν ισχυρίζεται ότι ουδεμία σχέση έχει με τις κατασκευές αυτές και ότι, κατά συνέπεια, μη νομίμως γίνεται μνεία του ιδίου ως ανεγείραντος τις κατασκευές. Στην περίπτωση αυτή, εφόσον από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι ο αιτών σχετίζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο με τις αυθαίρετες κατασκευές, το δικαστήριο προβαίνει στην ακύρωση του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου, μόνο, όμως, κατά το μέρος που αυτό περιέχει ονομαστική αναφορά του αιτούντος, και απορρίπτει ως προβαλλόμενους άνευ εννόμου συμφέροντος τυχόν άλλους λόγους ακύρωσης, αναφερομένους στην κατά τα λοιπά νομιμότητα του πρωτοκόλλου. Άλλως, αν, δηλαδή, απορριφθεί ο σχετικός λόγος ακύρωσης, εξετάζονται οι λοιποί λόγοι (ΣτΕ 3983/2010 7μ.).

10. Επειδή, με τις προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 επιδιώκεται αφενός η διαφύλαξη του κοινόχρηστου χαρακτήρα του αιγιαλού και της παραλίας και αφετέρου η αποτελεσματική προστασία, κατά συνταγματική επιταγή, του αιγιαλού, της παραλίας και της θάλασσας με την άμεση αποκατάσταση του παράκτιου και του θαλάσσιου οικοσυστήματος στην προτέρα κατάσταση, επιβάλλεται δε από τις αυτές διατάξεις, στο πλαίσιο της αρχής της χρηστής διοίκησης, η αναζήτηση του προσώπου που ανήγειρε τις αυθαίρετες κατασκευές, προκειμένου το πρόσωπο αυτό να τις απομακρύνει οικειοθελώς και, σε περίπτωση μη συμμόρφωσής του προς την υποχρέωση αυτή, να υποστεί τις συνέπειες που προβλέπονται στο νόμο. Από τον παραπάνω σκοπό του νόμου, όμως, σε συνδυασμό προς τη ρητή διάταξή του, με την οποία προβλέπεται η έκδοση πρωτοκόλλου και κατ’ αγνώστου προσώπου, συνάγεται ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, το πρωτόκολλο μπορεί να εκδοθεί και σε βάρος κάθε άλλου προσώπου που συμμετείχε στην ανέγερση ή την τοποθέτηση των αυθαίρετων κατασκευών και οφείλει, επομένως, να τις απομακρύνει. Κατά συνέπεια, το προβλεπόμενο από το άρθρο 27 του ν. 2971/2001 πρωτόκολλο είναι δυνατό να εκδοθεί σε βάρος του προσώπου που ανήγειρε τις αυθαίρετες κατασκευές, των εντολέων του, καθώς και του προσώπου για λογαριασμό του οποίου ανεγέρθησαν οι κατασκευές και, αν δεν είναι εφικτό να προσδιοριστεί κάποιο από τα πρόσωπα αυτά, κατ’ αγνώστου (ΣτΕ 3984/2015 7μ. σκ. 7).

11. Επειδή, στην παράγραφο 7 του προαναφερθέντος άρθρου 27 του ν. 2971/2001 προβλέπεται η έκδοση κανονιστικής απόφασης από τους Υπουργούς Οικονομικών, ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και Εμπορικής Ναυτιλίας, με την οποία καθορίζονται, μεταξύ άλλων, ο τρόπος κατεδάφισης και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού. Κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων αυτών εκδόθηκε η κοινή απόφαση (Κ.Υ.Α.) 1090652/6799/Β0010/2005 των παραπάνω Υπουργών (Β΄ 1393), στο άρθρο μόνο της οποίας ορίζονται τα ακόλουθα: « … Α. Πριν [από] την έκδοση του πρωτοκόλλου κατεδάφισης διενεργείται έρευνα για να διαπιστωθεί η συνδρομή των προϋποθέσεων του νόμου για την κατεδάφιση των πάσης φύσεως κτισμάτων και εν γένει κατασκευασμάτων στον αιγιαλό, την παραλία και το θαλάσσιο χώρο. 1. α) Διενεργείται αυτοψία του εξεταζόμενου κτίσματος ή κατασκευάσματος και του χώρου στον οποίο αυτό ευρίσκεται από δύο (2) υπαλλήλους της οικείας Κτηματικής Υπηρεσίας εκ των οποίων ο ένας τουλάχιστον είναι τεχνικός της παραγράφου 1 του άρθρου 3 του ν. 2971/2001. Η ακριβής θέση του κτίσματος ή κατασκευάσματος προσδιορίζεται με την βοήθεια του τοπογραφικού διαγράμματος του καθορισμού των οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας. β) Συντάσσεται σχετική έκθεση ως προς την αυτοψία, στην οποία αναφέρεται η περιοχή που ευρίσκεται το κατασκεύασμα ή κτίσμα, το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση κατοικίας του ανεγείραντος αυτό, εφόσον είναι γνωστά, συνοπτική τεχνική περιγραφή (διαστάσεις, είδος κατασκευής, εμβαδόν, καθώς και η χρονολογία κατασκευής αυτού, εφόσον είναι γνωστή), καθώς και τα στοιχεία του συνοδεύοντος την έκθεση τοπογραφικού διαγράμματος. Επίσης αναφέρονται η απόφαση του καθορισμού οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας και οι πράξεις συντελέσεων των απαλλοτριώσεων των άρθρων 7 και 10 του ν. 2971/2001 καθώς και τα φύλλα Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, όπου αυτές έχουν δημοσιευθεί. Η παραπάνω έκθεση υπογράφεται από τους διενεργήσαντες την αυτοψία και θεωρείται από τον Προϊστάμενο της οικείας Κτηματικής Υπηρεσίας. Η έκθεση συνοδεύεται από το τοπογραφικό διάγραμμα του καθορισμού ή από το τοπογραφικό διάγραμμα της παραγράφου γ΄ της παρούσας. γ) Σε περίπτωση που κατά την αυτοψία διαπιστωθεί ότι έχουν γίνει κατασκευές που δεν αποτυπώνονται στο διάγραμμα του καθορισμού οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας, συντάσσεται από το μηχανικό του συνεργείου αυτοψίας διάγραμμα της ίδιας κλίμακας και του ίδιου συστήματος αναφοράς με το διάγραμμα καθορισμού, το οποίο καλύπτει την ίδια ή μικρότερη έκταση, εφόσον στο αποτυπούμενο τμήμα περιλαμβάνονται τα σταθερά εφαρμογής των οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας. δ) Επί των ως άνω διαγραμμάτων απεικονίζονται οι οριογραμμές αιγιαλού, παραλίας και τυχόν παλαιού αιγιαλού, όπου αυτός υπάρχει, αποτυπώνονται οι αυθαίρετες κατασκευές που διαπιστώθηκαν κατά την αυτοψία και αναφέρονται τα ονοματεπώνυμα των αυθαιρέτως ανεγειράντων, εφόσον είναι γνωστά. Σε υπόμνημα επί των διαγραμμάτων αυτών περιγράφονται οι αυθαίρετες κατασκευές (διαστάσεις κ.λπ.), ο τρόπος εφαρμογής των οριογραμμών αιγιαλού, παραλίας, η απόφαση καθορισμού των εν λόγω οριογραμμών, το ΦΕΚ στο οποίο αυτή έχει δημοσιευθεί, καθώς και τα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος του καθορισμού (αριθμ. Σχεδίου, χρονολογία σύνταξης και θεώρησης, στοιχεία συντάξαντος και θεωρήσαντος, βάσει του οποίου αυτό συντάχθηκε). Τα ως άνω διαγράμματα υπογράφονται από τον μηχανικό που διενήργησε την αυτοψία. 2. Σε κάθε περίπτωση, πριν [από] την έκδοση των πρωτοκόλλων κατεδάφισης ερευνάται η ύπαρξη ή μη νομίμου δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, παραλίας και θαλάσσιου χώρου για την κατασκευή του εξεταζόμενου κτίσματος ή κατασκευάσματος καθώς και αν αυτό τελεί υπό την προστασία του Υπουργείου Πολιτισμού. Β. Μετά την παρέλευση των προθεσμιών των παραγράφων 2 και 5 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001, με ευθύνη του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας, τα πρωτόκολλα κατεδάφισης διαβιβάζονται άμεσα στον Γενικό Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, ο οποίος οφείλει να ενεργήσει άμεσα για την κατεδάφιση. Η διαδικασία της κατεδάφισης γίνεται σύμφωνα με τον κανονισμό Ασφάλειας κατεδαφίσεων (ΑΠΟΦ. 31245/1993 ΦΕΚ 451 Β) και ολοκληρώνεται με την απόσυρση των πάσης φύσεως προϊόντων αυτής σε κατάλληλους προς τούτο χώρους, ώστε ο αιγιαλός, η παραλία και ο θαλάσσιος χώρος να επανέλθουν στη φυσική τους κατάσταση. Γ. Για την απλοποίηση της εργασίας των Κτηματικών Υπηρεσιών και για την καλύτερη εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 παραθέτουμε συνημμένο στην παρούσα απόφασή μας παράρτημα με υπόδειγμα πρωτοκόλλου κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κτισμάτων, κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού, παραλίας, θάλασσας».

12. Επειδή, στο άρθρο 27 του ν. 2971/2001 προβλέπονται τα αρμόδια όργανα, οι προϋποθέσεις, η διαδικασία και το περιεχόμενο του πρωτοκόλλου με το οποίο διατάσσεται η απομάκρυνση ή η κατεδάφιση των κατασκευών που έχουν ανεγερθεί αυθαιρέτως στον αιγιαλό, την παραλία ή εντός της θάλασσας, τα θέματα δε αυτά που αφορούν την έκδοση του πρωτοκόλλου ρυθμίζονται πλήρως με τις διατάξεις του τυπικού νόμου, για την εφαρμογή των οποίων δεν απαιτείται συμπληρωματική ρύθμιση ή εξειδίκευσή τους με την Κ.Υ.Α., η έκδοση της οποίας προβλέπεται στην παρ. 7 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001, ή με άλλη κανονιστική πράξη. Εξάλλου, με το άρθρο 27 παρ. 7 του ν. 2971/2001 χορηγήθηκε εξουσιοδότηση στους Υπουργούς Οικονομικών, ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. και Εμπορικής Ναυτιλίας να ρυθμίσουν με κοινή απόφαση κυρίως τον τρόπο κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών με τη δυνατότητα, όμως, να καθορίσουν και λεπτομέρειες της προβλεπόμενης στο άρθρο 27 διαδικασίας έκδοσης του πρωτοκόλλου, κατά τρόπο ώστε να προσδιορίζεται με σαφήνεια στο πρωτόκολλο το αντικείμενο της κατεδάφισης με την ακριβή περιγραφή της αυθαίρετης κατασκευής. Εξάλλου, οι προαναφερθείσες διατάξεις της παρ. Α΄ του άρθρου μόνου της Κ.Υ.Α. 1090652/6799/Β0010/2005 ρυθμίζουν, όπως προκύπτει από το περιεχόμενό τους, δευτερεύοντα θέματα και λεπτομέρειες της διαδικασίας έκδοσης του πρωτοκόλλου, προκειμένου να διασφαλιστεί η πληρότητα του περιεχομένου του και να αποτραπούν σφάλματα και ασάφειες του περιεχομένου του, που επιφέρουν δυσχέρειες στην εκτέλεσή του. Οι διατάξεις αυτές της παρ. Α΄ του άρθρου μόνου της Κ.Υ.Α., σύμφωνα με τα παραπάνω εκτεθέντα, ευρίσκουν νόμιμο έρεισμα στην προαναφερθείσα εξουσιοδότηση του νόμου, η τήρηση όμως της διαγραφόμενης από τις διατάξεις αυτές διαδικασίας κατά την έκδοση του πρωτοκόλλου δεν αποτελεί τύπο ουσιώδη της διαδικασίας έκδοσης του πρωτοκόλλου, η οποία καθορίζεται με πληρότητα στον ίδιο το ν. 2971/2001 και ειδικότερα στο άρθρο 27 (ΣτΕ 3984/ 2015 7μ.).

13. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Στις 11-6-2008 διενεργήθηκε από υπαλλήλους της Κτηματικής Υπηρεσίας Θεσπρωτίας αυτοψία, για να διαπιστωθεί η ύπαρξη ή μη κατασκευών εντός του οριοθετημένου χώρου του αιγιαλού στη θέση «ΜΠΕΛΑ ΒΡΑΚΑ» Συβότων Θεσπρωτίας. Κατά τα αναφερόμενα στην έκθεση αυτοψίας και ελέγχου, που συντάχθηκε αυθημερόν και θεωρήθηκε από τον Προϊστάμενο της ίδιας Υπηρεσίας στις 16-6-2008, με την 3705/18-11-1986 απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας (Δ΄ 1183/8-12-1986) καθορίστηκαν τα όρια του αιγιαλού και η δημιουργία της παραλίας στην παραπάνω θέση, σύμφωνα με το από Απριλίου 1986 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού ..., το οποίο θεωρήθηκε από τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών Νομού Θεσπρωτίας στις 30-5-1986, και την έκθεση της οικείας Επιτροπής, στην οποία αναφέρεται ότι: «η ακτή είναι βραχώδης εκτός από ένα τμήμα 40 μέτρων περίπου που είναι αμμουδιά. Επί του τμήματος αυτού έχει κατασκευαστεί τοίχος αντιστηρίξεως». Στο παραπάνω τοπογραφικό διάγραμμα απεικονίζονται εκτός του τοίχου αντιστήριξης και σκαλοπάτια που βρίσκονται εντός του αιγιαλού, τα οποία δεν αναφέρονται στην έκθεση της Επιτροπής. Οι προαναφερόμενοι υπάλληλοι σε νέο τοπογραφικό διάγραμμα, που συνέταξε αυθημερόν ο εξ αυτών αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός ..., αποτύπωσαν τη σημερινή κατάσταση σε ικανό μήκος, καθώς και τις κατασκευές που υπήρχαν κατά τον καθορισμό των ορίων του αιγιαλού και της παραλίας (τοιχίο αντιστήριξης και σκαλοπάτια). Από τη σύγκριση των δύο τοπογραφικών διαγραμμάτων προέκυψαν, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Τμήμα του τοίχου αντιστήριξης μήκους 35,30 μέτρων και μέσου πλάτους 0,75 μέτρων, εμβαδού 26,48 τ.μ., βρίσκεται εντός του καθορισμένου αιγιαλού όπως και τα σκαλοπάτια που έχουν εμβαδόν 27.53 τ.μ. [τμήμα υπό τα στοιχεία (1-2-6-5-1) εμβαδού 10,39 τ.μ. και τμήμα υπό τα στοιχεία (1-2-3-4-1) εμβαδού 12,91 τ.μ.]. Οι κατασκευές παραμένουν ως είχαν και κατά τον καθορισμό». Στο σώμα της εν λόγω έκθεσης αυτοψίας και ελέγχου αναφέρεται ότι ακριβές αντίγραφό της μαζί με αντίγραφο του από 11-6-2008 τοπογραφικού διαγράμματος παραλήφθηκαν από τον αιτούντα, ..., στις 12-8-2008. Περαιτέρω, ο Προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας Θεσπρωτίας, αφού έλαβε υπόψη τις διατάξεις του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 και την παραπάνω έκθεση αυτοψίας με το συνοδεύον αυτή από 11-6-2008 τοπογραφικό διάγραμμα, από το οποίο προκύπτει ότι: «παράνομες κατασκευές και συγκεκριμένα, τμήμα τοίχου αντιστήριξης, μήκους 35,30 μ. και μέσου πλάτους 0,75 μ. εμβαδού 26,48 τ.μ., σκαλοπάτια που έχουν εμβαδόν 27,53 τ.μ., πλακόστρωτο εμβαδού 12,91 τ.μ. και άλλο εμβαδού 10,39 τ.μ. βρίσκονται εντός της ζώνης αιγιαλού και μπροστά στην ιδιοκτησία ...», με το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο κατεδάφισης κάλεσε τον τελευταίο να προβεί εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή του «στην κατεδάφιση του τμήματος του τοίχου αντιστήριξης, εμβαδού 26,48 τ.μ., των σκαλοπατιών που έχουν εμβαδόν 27,53 τ.μ. και των δύο (2) πλακόστρωτων συνολικού εμβαδού 23,3 (10,39 και 12,91) τ.μ. που έχουν όλα κατασκευαστεί απ’ αυτόν, παράνομα [χωρίς οικοδομική άδεια] και βρίσκονται μπροστά στην ιδιοκτησία του, εντός του αιγιαλού, στη θέση “ΚΑΡΒΟΥΝΟ”, Μπέλα Βράκα του Δ.Δ. Συβότων του Δήμου Συβότων, Ν. Θεσπρωτίας … ». Προηγουμένως, ο δικαιοπάροχος του αιτούντος ... στις 20-9-2005 είχε αιτηθεί τον επανακαθορισμό των ορίων του αιγιαλού και της παραλίας στην επίμαχη θέση, προβάλλοντας «ιδιοκτησία από το 1972 (κλήρος του Υπ. Γεωργίας), ελαιόδεντρα εντός του καθορισθέντος αιγιαλού 300 ετών και φυσική βλάστηση, την ύπαρξη τοιχίου αντιστήριξης και τις λοιπές συνθήκες που λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό του αιγιαλού» και προσκομίζοντας φωτογραφίες. Η Επιτροπή του άρθρου 3 του ν. 2971/2001 με το από 13-10-2005 πρακτικό της, αφού διαπίστωσε ότι «πράγματι προσκομίζονται νέα στοιχεία που δεν είχαν ληφθεί υπόψη κατά τον καθορισμό του αιγιαλού στο συγκεκριμένο σημείο, όπως η γεωμορφολογία του εδάφους, η μη ύπαρξη ανέμων, η ύπαρξη νησίδος και το φωτογραφικό υλικό», έκρινε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για να γίνει δεκτό το αίτημα του ... και ζήτησε από τον τελευταίο να υποβάλει νέα τοπογραφικά διαγράμματα «τα πλήρη δηλαδή στοιχεία που απαιτούνται για τον επανακαθορισμό των ορίων αιγιαλού και παραλίας», ώστε σε νέα συνεδρίασή της να προβεί στον επίμαχο επανακαθορισμό. Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής στις 12-12-2006 εμφανίστηκε ο αιτών και δήλωσε ότι λόγω αντιδικίας του πατέρα του ... με όμορους ιδιοκτήτες δεν έχουν συνταχθεί τοπογραφικά διαγράμματα, με αποτέλεσμα το υποβληθέν αίτημα του επανακαθορισμού της οριογραμμής του αιγιαλού να μην εξεταστεί. Στη συνέχεια, ο δικαιοπάροχος του αιτούντος ... μετά την κοινοποίηση του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου, με την από 5-11-2009 αίτησή του ζήτησε και πάλι τον επανακαθορισμό του αιγιαλού με βάση στοιχεία που η οικεία Επιτροπή μπορεί να λάβει από άλλες Υπηρεσίες και όχι από τον ίδιο. Ο Προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας Θεσπρωτίας με το ./11-11-2009 έγγραφό του απάντησε ότι το αίτημά του είναι καταχρηστικό, εφόσον δεν προσκόμισε τα τοπογραφικά διαγράμματα που ζητήθηκαν από την Επιτροπή κατά τη συνεδρίασή της στις 13-10-2005. Περαιτέρω, στα στοιχεία της δικογραφίας περιλαμβάνεται η από Οκτωβρίου 2010 τεχνική έκθεση φωτοερμηνείας του τοπογράφου μηχανικού ..., η οποία συντάχθηκε για λογαριασμό του ... και αναφέρει τα εξής: «1. ΣΚΟΠΟΣ. Σκοπός της παρούσας τεχνικής εκθέσεως είναι να διερευνήσει τα όρια και τα δένδρα (ελιές) που υπάρχουν στην ιδιοκτησία ..., βάσει φωτοερμηνειών επί αεροφωτογραφιών των ετών 1945, 1960, 1983 και 1985 που ελήφθησαν νομότυπα από τα επίσημα κρατικά αρχεία του Οργανισμού Κτηματολογίου και Χαρτογραφήσεων Ελλάδος (ΟΚΧΕ) και της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού (ΓΥΣ). … 4. ΦΩΤΟΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ Α/Φ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1983: … Από την στερεοσκοπική παρατήρηση στο ζεύγος των αεροφωτογραφιών του έτους 1983 και την τρισδιάστατη ανάπλαση του εδάφους προκύπτει … περιτοίχιση στην πλευρά ΑΕ προς τη θάλασσα. Εντός της ιδιοκτησίας παρατηρούνται 17 δένδρα (ελιές) … και μερικοί περιμετρικοί θάμνοι και καλλωπιστικά. 5. ΦΩΤΟΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ Α/Φ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1985: … Από την στερεοσκοπική παρατήρηση στο ζεύγος των αεροφωτογραφιών του έτους 1985 και την τρισδιάστατη ανάπλαση του εδάφους προκύπτει … περιτοίχιση στην πλευρά ΑΕ προς τη θάλασσα. Εντός της ιδιοκτησίας παρατηρούνται 17 δένδρα (ελιές) … και μερικοί περιμετρικοί θάμνοι και καλλωπιστικά. 6. ΦΩΤΟΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ Α/Φ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1960: … Από την στερεοσκοπική παρατήρηση στο ζεύγος των αεροφωτογραφιών του έτους 1960 και την τρισδιάστατη ανάπλαση του εδάφους … εντός της ιδιοκτησίας παρατηρούνται 17 δένδρα (ελιές) που αριθμούνται και είναι οι ίδιες που υπήρχαν τα έτη 1983 και 1985. Περιμετρικά παρατηρούνται μερικοί θάμνοι. 7. ΦΩΤΟΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΠΙ ΤΩΝ Α/Φ ΤΟΥ ΕΤΟΥΣ 1945: … Από την στερεοσκοπική παρατήρηση στο ζεύγος των αεροφωτογραφιών του έτους 1945 και την τρισδιάστατη ανάπλαση του εδάφους … εντός της ιδιοκτησίας παρατηρούνται 17 δένδρα (ελιές) που αριθμούνται και είναι οι ίδιες που υπήρχαν τα έτη 1983 και 1985 και 1960. Περιμετρικά παρατηρούνται 3-4 θάμνοι». Επίσης, στα στοιχεία της δικογραφίας περιλαμβάνεται το ./27-9-1972 συμβόλαιο πώλησης του επίμαχου ακινήτου του συμβολαιογράφου Φιλιατών ..., το οποίο περιγράφεται ως «εν ελαιοπερίβολον, περιέχον δέκα επτά (17) ελαιόδενδρα, εκτάσεως χιλίων πεντακοσίων εξήκοντα τριών (1563) τετραγωνικών μέτρων, κείμενον εν θέσει ‘’Αύλακα’’ κτηματικής περιοχής Συβότων, περιφερείας Ειρηνοδικείου Ηγουμενίτσας, υπό τα όρια γύρωθεν και εν όλω ανατολικώς … δυτικώς με θάλασσαν, … ».

14. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση προβάλλεται ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο κατεδάφισης είναι αόριστο, διότι δεν περιέχει τα πραγματικά περιστατικά που στοιχειοθετούν την αποδιδόμενη παράβαση. Ο λόγος αυτός πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, εφόσον στο εν λόγω πρωτόκολλο περιγράφονται πλήρως ως προς τη θέση, το είδος και τις διαστάσεις τους οι αυθαίρετες κατασκευές εντός του οριοθετημένου αιγιαλού, οι οποίες είναι κατεδαφιστέες. Επίσης, προβάλλεται ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο είναι ακυρωτέο, διότι οι κατασκευές που αναφέρονται σ’ αυτό υφίστανται σε ιδιωτικό ακίνητο που περιήλθε στην κυριότητα του δικαιοπαρόχου του αιτούντος ..., το έτος 1972 με το ./27-9-1972 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Φιλιατών ..., που μεταγράφηκε νόμιμα, και στον απώτερο δικαιοπάροχό του ..., με τον ./1962 τίτλο του Υπουργείου Γεωργίας. Ειδικότερα, προβάλλεται ότι μεταξύ του ακινήτου και της θάλασσας με την οποία συνορεύει δυτικά, υφίσταται υψομετρική διαφορά περίπου 2,5 μ. και για το λόγο αυτό υπήρχε τοιχίο αντιστήριξης και ότι σε κάθε περίπτωση η κατεδάφιση των επίμαχων κατασκευών θίγει εμπράγματα δικαιώματα του αιτούντος, εφόσον δεν έχει συντελεστεί η απαιτούμενη απαλλοτρίωση. Ο παραπάνω λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι το ζήτημα αν ο χώρος του αιγιαλού που καταλαμβάνουν οι εντός αυτού κατασκευές ήταν ιδιωτικός ή κοινόχρηστος δεν ασκεί επιρροή για τον χαρακτηρισμό τους ως αυθαίρετων και κατεδαφιστέων, ενώ δεν προβλήθηκε ούτε προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας ότι είχε κινηθεί από το δικαιοπάροχο του αιτούντος ... ή από τον ίδιο τον αιτούντα η διαδικασία για την προβολή ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων επί του αιγιαλού με βάση το άρθρο 10 του ν. 2971/2001 (ΣτΕ 77/2021).

15. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους ακύρωσης προβάλλεται, κατ’ αρχάς, ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο είναι άκυρο, διότι εκδόθηκε κατά παράβαση των διατάξεων της Κ.Υ.Α. 1090652/6799/Β0010/2005, εφόσον ούτε αυτό ούτε η έκθεση αυτοψίας συνοδεύονται από τοπογραφικό διάγραμμα. Ωστόσο, κατά τα εκτιθέμενα στη σκέψη 12, ο παραπάνω λόγος ακύρωσης πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι η μη τήρηση των διατάξεων της παρ. Α του άρθρου μόνου της Κ.Υ.Α. 1090652/6799/Β0010/2005 των Υπουργών Οικονομικών, ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και Εμπορικής Ναυτιλίας, δεν επισύρει ακυρότητα του πρωτοκόλλου κατεδάφισης. Περαιτέρω, ο ίδιος λόγος είναι απορριπτέος ως ερειδόμενος σε ανακριβή προϋπόθεση, εφόσον η έκθεση αυτοψίας, στην οποία στηρίζεται το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο, συνοδεύεται από το από 11-6-2008 τοπογραφικό διάγραμμα του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού, ..., αντίγραφα δε της έκθεσης αυτοψίας και του εν λόγω τοπογραφικού διαγράμματος παραλήφθηκαν από τον αιτούντα στις 12-8-2008, όπως προκύπτει από σχετική σημείωση στο σώμα της έκθεσης αυτής.

16. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους ακύρωσης προβάλλεται επίσης ότι οι αυθαίρετες κατασκευές δεν ανεγέρθηκαν από τον δικαιοπάροχο του αιτούντος ..., αλλά προϋπήρχαν πολύ πριν από την απόκτηση του ακινήτου από αυτόν, το έτος 1972, ότι ο ίδιος προέβη μόνο σε συντήρηση του τοιχίου αντιστήριξης για λόγους ασφάλειας και, επομένως, ότι μη νόμιμα εκδόθηκε το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο σε βάρος του προαναφερόμενου, αφού ο τελευταίος δεν είχε την ιδιότητα του προσώπου που ανήγειρε τις αυθαίρετες κατασκευές. Η Διοίκηση, όμως, εξέδωσε το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο σε βάρος του δικαιοπαρόχου του αιτούντος ..., διότι ο τοίχος αντιστήριξης υφίσταται στο προς τη θάλασσα δυτικό όριο του επίμαχου ακινήτου ιδιοκτησίας του εν ζωή και οι λοιπές αυθαίρετες κατασκευές (σκαλοπάτια και πλακόστρωτα) βρίσκονται μπροστά από το ίδιο ακίνητο. Εξάλλου, στο συμβόλαιο κτήσης του εν λόγω ακινήτου δεν γίνεται μνεία οποιουδήποτε κτίσματος και όπως προκύπτει από την από Οκτωβρίου 2010 τεχνική έκθεση του τοπογράφου μηχανικού ..., η περιτοίχιση στην πλευρά ΑΕ του ακινήτου προς τη θάλασσα, εμφανίζεται μόνο στις αεροφωτογραφίες των ετών 1983 και 1985 και όχι στις παλαιότερες των ετών 1960 και 1954, γεγονότα που υποδηλώνουν ότι ο τοίχος αντιστήριξης και οι λοιπές αυθαίρετες κατασκευές ανεγέρθηκαν από τον δικαιοπάροχο του αιτούντος ..., μετά την αγορά από τον τελευταίο το έτος 1972 του επίμαχου ακινήτου. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 10, νόμιμα και αιτιολογημένα εκδόθηκε το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο σε βάρος του δικαιοπαρόχου του αιτούντος ..., και ο παραπάνω λόγος ακύρωσης πρέπει ν’ απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος.

17. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους ακύρωσης προβάλλεται ακόμη ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο εκδόθηκε κατά παράβαση του άρθρου 27 του ν. 2971/2001, διότι «ουδέποτε τοιχοκολλήθηκε στην επίμαχη κατασκευή ούτε στο κατάστημα του οικείου πρωτοβάθμιου Ο.Τ.Α., ούτε βέβαια προκύπτει η σύνταξη σχετικής έκθεσης για την εν λόγω τοιχοκόλληση» και ότι με τον τρόπο τούτο δεν τηρήθηκε η διαδικασία δημοσιοποίησης του πρωτοκόλλου, με συνέπεια αυτό να είναι ανυπόστατο και ακυρωτέο. Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001, που εκτέθηκαν στη σκέψη 8, το πρωτόκολλο κατεδάφισης τοιχοκολλάται στο υπό κατεδάφιση κτίσμα ή κατασκευή και στο κατάστημα του δήμου ή της κοινότητας, στην περιοχή του οποίου αυτό βρίσκεται, ενώ για την τοιχοκόλληση συντάσσεται έκθεση από το δημόσιο, δημοτικό ή κοινοτικό υπάλληλο που την ενήργησε, η οποία αποστέλλεται στην Κτηματική Υπηρεσία, η δε κατεδάφιση γίνεται μετά την παρέλευση δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση του πρωτοκόλλου και την τοιχοκόλλησή του. Το γεγονός, ωστόσο, ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο δεν τοιχοκολλήθηκε κατά τα προβλεπόμενα στην παρ. 5 του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 δεν επηρεάζει τη νομιμότητά του κατά το μέρος του που διατάσσεται η κατεδάφιση των αυθαίρετων κατασκευών εντός του αιγιαλού. Όσον αφορά την πλημμέλεια της μη τοιχοκόλλησης του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου, ο αιτών δεν προβάλλει ισχυρισμούς για το πόσο η εν λόγω πλημμέλεια επέδρασε στην έννομη κατάστασή του. Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι συντελέστηκε η κατεδάφιση των αυθαίρετων κατασκευών και επομένως ο αιτών καμιά βλάβη δεν έχει υποστεί από τη συγκεκριμένη πλημμέλεια.

18. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους ακύρωσης προβάλλεται περαιτέρω ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο στερείται αιτιολογίας, άλλως φέρει αντιφατική αιτιολογία, διότι τα «σκαλοπάτια» και τα «πλακόστρωτα» δεν αναφέρονται στην 3705/18-11-1986 απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας περί καθορισμού των ορίων του αιγιαλού. Ο παραπάνω λόγος ακύρωσης πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι στο από 11-6-2008 τοπογραφικό διάγραμμα του αγρονόμου τοπογράφου μηχανικού ..., που συνοδεύει την από 11-6-2008 έκθεση αυτοψίας με βάση την οποία εκδόθηκε το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο, βεβαιώνεται ότι εντός του αιγιαλού, όπως αυτός καθορίστηκε με την παραπάνω απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας, βρίσκονται τοίχος αντιστήριξης εμβαδού 26,48 τ.μ., σκαλοπάτια εμβαδού 27,53 τ.μ. και δύο πλακόστρωτα συνολικού εμβαδού 23,3 τ.μ. Εξάλλου, ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι τα «σκαλοπάτια» και τα «πλακόστρωτα» δεν αναφέρονται στη με αρ. ./18-11-1986 απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας περί καθορισμού των ορίων του αιγιαλού από την άποψη ότι δεν εμπίπτουν εντός του αιγιαλού, οδηγεί σε ανεπίτρεπτο παρεμπίπτοντα έλεγχο νομιμότητας της νομαρχιακής απόφασης περί καθορισμού του αιγιαλού, η οποία έχει κατά τα κριθέντα (ΣτΕ 77/2021 κ.ά.) χαρακτήρα ατομικής πράξης γενικού περιεχομένου.

19. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους ακύρωσης προβάλλεται επιπλέον ότι ο δικαιοπάροχος του αιτούντος ... είχε ζητήσει πριν από την έκδοση του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου τον επανακαθορισμό του αιγιαλού, κατά τρόπο ώστε να μην περιλαμβάνεται εντός αυτού το τοιχίο αντιστήριξης και ότι η απόρριψη του εν λόγω αιτήματος από την Επιτροπή του άρθρου 3 του ν. 2971/2001, για το λόγο ότι δεν προσκομίστηκε από τον ενδιαφερόμενο τοπογραφικό διάγραμμα ως κρίσιμο στοιχείο για την απόδειξη σφάλματος κατά τον αρχικό καθορισμό του αιγιαλού, στερείται νόμιμης αιτιολογίας. Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι τα παραπάνω ζητήματα αποτελούν αντικείμενο ελέγχου στη δίκη, κατά της απορριπτικής απάντησης της αρμόδιας Επιτροπής για τον επανακαθορισμό του αιγιαλού στην επίμαχη θέση, κατόπιν άσκησης αίτησης ακύρωσης (βλ. σκέψη 6), και δεν μπορούν να εξετασθούν στην προκείμενη δίκη κατά του πρωτοκόλλου κατεδάφισης των αυθαίρετων κατασκευών στον αιγιαλό.

20. Επειδή, με τους πρόσθετους λόγους προβάλλεται, τέλος, ότι με τις 80 και 81/2015 τελεσίδικες αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, που δημοσιεύθηκαν επί ανακοπών που άσκησε ο δικαιοπάροχος του αιτούντος κατά πρωτοκόλλων καθορισμού αποζημίωσης για την αυθαίρετη χρήση, μεταξύ άλλων, του τοιχίου αντιστήριξης, κρίθηκε ότι το εν λόγω τοιχίο δεν εμπίπτει στον αιγιαλό και ότι οι παραπάνω αποφάσεις δεσμεύουν το παρόν Δικαστήριο, άλλως κλονίζουν την αιτιολογία του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου κατά το ίδιο μέρος, καθιστώντας το ακυρωτέο.

21. Επειδή, με τις προαναφερόμενες δύο αποφάσεις, οι οποίες έχουν όμοιο περιεχόμενο, το πολιτικό δικαστήριο έκρινε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «… Ως διαχωρίζον, περαιτέρω, (αυτό το τοιχίο) το ένδικο ακίνητο από τη θάλασσα, από την επιφάνεια της οποίας είχε πάντοτε φυσική υψομετρική διαφορά 2 περίπου μέτρων, μη οφειλόμενης δε αυτής σε επιχωματώσεις, που μεταφέρονται από τα κύματα, ενώ λόγω του αβαθούς της θάλασσας στο συγκεκριμένο σημείο, με μικρές αναβάσεις κυμάτων, μη υπερβαινόντων, ωστόσο το μέγιστο ύψος του εν λόγω τοιχίου, το ένδικο ακίνητο με την περίφραξή του, που διαφέρει υψομετρικά από την υπόλοιπη έκταση του αιγιαλού ουδέποτε βρεχόταν από τις μέγιστες, πλέον συνήθεις, αναβάσεις των κυμάτων. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται από τις προσκομισθείσες από τον ανακόπτοντα φωτογραφίες, οι οποίες δεν αμφισβητείται από το καθ’ ου ότι απεικονίζουν την πραγματική κατάσταση, η οποία ταυτίζεται με το συγκεκριμένο κρίσιμο για τη διάγνωση της διαφοράς γεγονός, στις οποίες εμφαίνονται ελαιόδενδρα και βλάστηση ακριβώς πίσω από το επίδικο τοιχίο, που δεν θα ήταν δυνατόν να εφύονταν, εάν η επίδικη περιοχή βρεχόταν από τα θαλάσσια κύματα, αλλά και από την προσκομιζόμενη από το καθ’ ου φωτογραφία (1969), όπου υπάρχει η σημείωση σε σημείο του επίδικου τοιχίου ότι “φαίνεται βλάστηση έμπροσθεν του τοιχίου που υπάρχει και σήμερα”, δηλαδή εκτός του τοιχίου και προς την πλευρά της θάλασσας. … Περαιτέρω, κατά τον καθορισμό οριογραμμών αιγιαλού και παραλίας με τη με αριθμό 3705/18-11-1986 απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας (ΦΕΚ υπ’ αριθ. 1183/τ. Δ΄/8-12-1986), μέρος του τοιχίου αντιστήριξης και τα σκαλοπάτια αυτού συμπεριλήφθησαν εντός του αιγιαλού, κατασκευές που υπήρχαν κατά τον καθορισμό των οριογραμμών (βλ. την από 11-6-2008 έκθεση αυτοψίας και ελέγχου). … Κατόπιν των ανωτέρω, δεν πιθανολογήθηκε ο χαρακτήρας της ένδικης έκτασης ως αιγιαλού, και συνακόλουθα ως δημοσίου κτήματος, έχοντος του καθ’ ου Ελληνικού Δημοσίου κυριότητα επ’ αυτού (άρθρα 967 και 968 ΑΚ), παρά το γεγονός ότι στην ένδικη περιοχή έχει γίνει καθορισμός ορίων αιγιαλού και παραλίας με την προαναφερθείσα … απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας, με τη χάραξη των οποίων μέρος του τοιχίου αντιστήριξης και τα σκαλοπάτια και πλακόστρωτο τμήμα, εμφαινόμενο στο συνημμένο στην από 11-6-2008 έκθεση αυτοψίας, τοπογραφικό διάγραμμα υπό στοιχεία (1-2-6-5-1), εμβαδού 10,39 τ.μ. συμπεριλήφθησαν εντός του αιγιαλού, … απορριπτόμενου του σχετικού ισχυρισμού του καθ’ ου η ανακοπή, καθώς ο ενδεχόμενος διοικητικός καθορισμός των ορίων του αιγιαλού δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για το παρόν πολιτικό Δικαστήριο, … ».

22. Επειδή, το Δικαστήριο δεν δεσμεύεται από τις παραπάνω αποφάσεις του πολιτικού δικαστηρίου, οι οποίες δεν ισχύουν έναντι όλων (άρθρο 5 παρ. 2 εδ. α΄ του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας), ωστόσο τις συνεκτιμά για τη διαμόρφωση της κρίσης του. Περαιτέρω, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 3356/2008, 3483/2003, 377, 378/2002 κ.ά.), ο αιγιαλός δεν δημιουργείται με σχετική πράξη της Πολιτείας, αλλά προκύπτει από φυσικά φαινόμενα, δηλαδή τις μεγαλύτερες, αλλά συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων, για τη διαπίστωση δε του πραγματικού αυτού γεγονότος η νομοθεσία προβλέπει την πρόσφορη, κατά την αντίληψη του νομοθέτη, διοικητική διαδικασία καθορισμού της σχετικής οριογραμμής. Κατά συνέπεια, η Διοίκηση και τα δικαστήρια επιλαμβανόμενα ζητήματος για το οποίο είναι κρίσιμο στοιχείο ο προσδιορισμός των ορίων του αιγιαλού, οφείλουν να προβούν σε παρεμπίπτουσα και αιτιολογημένη κρίση για τη συνδρομή του παραπάνω πραγματικού γεγονότος, μόνο αν δεν έχει καθορισθεί ο αιγιαλός με εκδοθείσα κατά νόμο διαπιστωτική διοικητική πράξη. Όμως, εν προκειμένω, η οριογραμμή του αιγιαλού στην επίμαχη περιοχή έχει καθορισθεί με βάση την οριοθέτηση του χειμερίου κύματος κατά τις προϊσχύουσες του ν. 2971/2001 διατάξεις του α.ν. 2344/1940 με την προαναφερόμενη ./18-11-1986 απόφαση του Νομάρχη Θεσπρωτίας. Συνεπώς, εφόσον η οριογραμμή του αιγιαλού είχε καθορισθεί με διοικητική πράξη, κατ’ εφαρμογή των ισχυουσών κατά την έκδοσή της διατάξεων, και δεν έχει ανακαθορισθεί, ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι το επίμαχο τοιχίο αντιστήριξης δεν εμπίπτει στα όρια του αιγιαλού, οδηγεί, σε ανεπίτρεπτο, στην παρούσα δίκη, παρεμπίπτοντα έλεγχο νομιμότητας της παραπάνω νομαρχιακής απόφασης περί καθορισμού των εν λόγω ορίων, η οποία έχει, όπως ήδη εκτέθηκε (βλ. σκέψη 18), χαρακτήρα ατομικής πράξης γενικού περιεχομένου. Εξάλλου, οι παρεμπίπτουσες κρίσεις για το χαρακτήρα έκτασης ως αιγιαλού που τυχόν εκφέρουν τα πολιτικά δικαστήρια δεν δεσμεύουν τα διοικητικά όργανα κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς τους για τη διαπίστωση, στο πλαίσιο της οικείας διοικητικής διαδικασίας, του χαρακτήρα έκτασης ως αιγιαλού, αλλά δύνανται να συνεκτιμηθούν από αυτά (ΣτΕ 423/2025, πρβλ. ΣτΕ 2274/2022, 963/2021) και, ως εκ τούτου, ούτε από την άποψη αυτή θα μπορούσε να τεθεί στην παρούσα δίκη που αφορά τη νομιμότητα του πρωτοκόλλου κατεδάφισης αυθαίρετων κατασκευών από τον κοινόχρηστο χώρο αιγιαλού, ζήτημα παρεμπίπτουσας εξέτασης της αιτιολογίας της παραπάνω νομαρχιακής απόφασης περί καθορισμού των ορίων του αιγιαλού. Κατά συνέπεια, ο παραπάνω ισχυρισμός πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος.

23. Επειδή, ύστερα απ’ αυτά η κρινόμενη αίτηση, όπως αναπτύσσεται με τους πρόσθετους λόγους, πρέπει ν’ απορριφθεί στο σύνολό της, ως αβάσιμη. Το καταβληθέν, ως νομίμως οφειλόμενο, παράβολο ποσού 100 ευρώ πρέπει να καταπέσει υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 36 παρ. 4 του π.δ. 18/1989), ενώ δεν πρέπει να επιδικαστούν δικαστικά έξοδα σε βάρος του αιτούντος λόγω μη υποβολής σχετικού αιτήματος εκ μέρους του καθ’ ου Δημοσίου (άρθρο 275 παρ. 1 και 7 εδ. α΄ του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, σε συνδυασμό με το άρθρο 50 του ν. 3659/2008, Α΄ 77).

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ

Απορρίπτει την αίτηση.

Διατάσσει την κατάπτωση υπέρ του Δημοσίου παραβόλου ποσού 100 ευρώ και την επιστροφή στον αιτούντα παραβόλου ποσού 75 ευρώ, κατά το σκεπτικό.

Η διάσκεψη έγινε στις 9 Οκτωβρίου 2025 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 21 Οκτωβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΣΤΙΣ 21/10/2025

Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ