ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ «ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ»

ΣτΕ (μείζων - επταμελής σύνθεση) 63/2026

Δήμοι - Κρατική εποπτεία επί αποφάσεων των δημοτικών συμβουλίων (άρθρο 102 Συντ.) - Ειδικές διοικητικές προσφυγές κατά αποφάσεων δημοτικών συμβουλίων -.

Όσον αφορά την έναρξη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο η προσφυγή νομιμότητας του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων διακόπτει την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως, κρίσιμο χρονικό σημείο είναι αυτό της υποβολής της προσφυγής και όχι της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στο αρμόδιο όργανο. Από την επομένη της παρέλευσης διμήνου από την υποβολή της προσφυγής στον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης (χωρίς να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο απορριπτική απόφαση επί της προσφυγής), επανεκκινεί η προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως και, παραλλήλως, αρχίζει η προθεσμία άσκησης ενώπιον της Επιτροπής της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας, η οποία, εφόσον ασκηθεί εμπροθέσμως, διακόπτει εκ νέου την προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως για τριάντα ημέρες από την υποβολή της. Τυχόν κοινοποίηση ή γνώση της απόφασης σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επανεκκινεί τις προθεσμίες για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως ή προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής. Πρακτικά των Συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου που φέρουν όλα τα απαραίτητα για τη νόμιμη υπόστασή τους στοιχεία, αποτελούν δημόσια έγγραφα, έχοντα πλήρη αποδεικτική ισχύ και δυνάμενα να προσβληθούν μόνο για πλαστότητα. Εφόσον στις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου βεβαιώνεται ο τόπος συνεδρίασής του, μη νομίμως η Ειδική Επιτροπή, η οποία περιορίζεται, κατά το άρθρο 102 παρ. 4 του Συντάγματος, το άρθρο 214 του ν. 3852/2010 και το άρθρο 152 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας - ελλείψει ειδικής διάταξης νόμου καθιερούσης αρμοδιότητα της Επιτροπής να επιλύει ζητήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης της γνησιότητας δημοσίων εγγράφων - προέβη σε έλεγχο του περιεχομένου των προσβαλλομένων αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου όσον αφορά τον τόπο συνεδρίασης, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση ότι το δημοτικό συμβούλιο είχε συνεδριάσει σε άλλον τόπο από τον αναφερόμενο στις επίμαχες αποφάσεις και στην έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του. Δεκτή η αίτηση ακυρώσεως του Δήμου Ανατολικής Μάνης.

Αριθμός 63/2026

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ

ΤΜΗΜΑ Γ΄

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 10 Οκτωβρίου 2024, με την εξής σύνθεση: Διομήδης Κυριλλόπουλος, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Γ΄ Τμήματος, Βασίλειος Ανδρουλάκης, Ελένη Γεωργούτσου, Οδυσσέας Σπαχής, Αθανάσιος Ασημακόπουλος, Σύμβουλοι, Τρισεύγενη Βαρουφάκη, Σοφία Παπακωνσταντίνου, Πάρεδροι. Γραμματέας ο Αντώνιος Γεωργακόπουλος.

Για να δικάσει την από 30 Απριλίου 2020 αίτηση:

του Δήμου Ανατολικής Μάνης Ν. Λακωνίας, ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο Απόστολο Παπακωνσταντίνου (Α.Μ. 25904), που τον διόρισε με απόφαση του Δημάρχου και της Οικονομικής Επιτροπής του,

κατά του Υπουργού Εσωτερικών, ο οποίος παρέστη με τη Βασιλική Παπαλόη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους,

και κατά των παρεμβαινόντων: 1. ..., ο οποίος δεν παρέστη και 2. ..., κατοίκων Γυθείου (..) Μάνης Λακωνίας, η οποία παρέστη με τη δικηγόρο Νικολέττα Βλασσιώτου (Α.Μ.25063), που διορίσθηκε με την 75/2024 πράξη του Προέδρου του Γ΄ Τμήματος, περί χορηγήσεως ευεργετήματος πενίας, και η οποία κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς της.

Με την αίτηση αυτή ο αιτών Δήμος επιδιώκει να ακυρωθεί η υπ’ αριθ. 6/4β/19.12.2019 απόφαση της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006 Α΄ 114) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου και κάθε άλλη σχετική πράξη ή παράλειψη της Διοικήσεως.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Παρέδρου Σοφίας Παπακωνσταντίνου.

Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αιτούντος Δήμου, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους ακυρώσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και την αντιπρόσωπο του Υπουργού, η οποία ζήτησε την απόρριψή της.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι

Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α

Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο

1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης δεν απαιτείται καταβολή παραβόλου (άρθρο 36 παρ. 1 τελευταίο εδάφιο του π.δ. 18/1989, Α΄ 8).

2. Επειδή, με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση της 6 (Πρακτικό 4β)/19.12.2019 απόφασης (θέμα δεύτερο) της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με την οποία έγινε δεκτή η από 12.11.2019 προσφυγή του .., δημοτικού συμβούλου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, και ακυρώθηκαν: α) το 212966/11.10.2019 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Διοίκησης της ανωτέρω Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με το οποίο έγινε γνωστό στον . ότι δεν εκδόθηκε απόφαση από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης επί της από 16.7.2019 προσφυγής του κατά των . έως ./19.9.2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 227 παρ. 5 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), όπως ίσχυε, αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την άσκησή της και, επομένως, η προσφυγή του θεωρείτο σιωπηρώς απορριφθείσα, β) η 155103/12.8.2019 απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με την οποία κρίθηκε νόμιμη, κατόπιν άσκησης αυτεπάγγελτου ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 226 του ν. 3852/2010, η 160/2019 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του εν λόγω Δήμου για το οικονομικό έτος 2019 και γ) οι 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης.

3. Επειδή, η κρινόμενη αίτηση εισάγεται προς εκδίκαση στην επταμελή σύνθεση του Γ΄ Τμήματος του Δικαστηρίου, κατόπιν της 2193/2023 παραπεμπτικής απόφασης του Τμήματος υπό πενταμελή σύνθεση, λόγω σπουδαιότητας των ανακυψάντων ζητημάτων, σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ. 5 εδάφιο δεύτερο του π.δ. 18/1989.

4. Επειδή, με τη διάταξη της περ. ια΄ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 702/1977 (Α΄ 268), η οποία προστέθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 47 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213), υπήχθησαν στην αρμοδιότητα του τριμελούς διοικητικού εφετείου οι αιτήσεις ακυρώσεως κατά ατομικών διοικητικών πράξεων που αφορούν την εφαρμογή της νομοθεσίας περί Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), εξαιρουμένων των πράξεων που ανάγονται στην οργάνωση και λειτουργία των υπηρεσιών τους, οι οποίες παρέμειναν στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η εξαίρεση αυτή, στενώς ερμηνευτέα, έχει την έννοια ότι στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας εξακολουθούν να υπάγονται μόνο οι διαφορές που αφορούν άμεσα και ευθέως την οργάνωση ή τη λειτουργία των ιδίων υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. (Σ.τ.Ε. 1830/2022, 75, 76/2022, 2336/2017, 1427, 1428/2016 επταμ.). Στην προκειμένη περίπτωση, η ένδικη διαφορά απορρέει από πράξη άσκησης κρατικής εποπτείας σε ατομικές διοικητικές πράξεις του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου, οι οποίες, υπό το εκτεθέν κατωτέρω περιεχόμενό τους, δεν αφορούν άμεσα αυτήν καθ’ εαυτήν την οργάνωση και την εκτέλεση της λειτουργίας των ιδίων υπηρεσιών του αιτούντος Δήμου, οι οποίες εντάσσονται οργανικά, κατά τις οικείες διατάξεις, στο εν λόγω ν.π.δ.δ. Το Δικαστήριο, όμως, εκτιμώντας τις ιδιαίτερες περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης, κρίνει ότι, για λόγους οικονομίας της δίκης, ενόψει του χρόνου κατάθεσης της υπό κρίση αιτήσεως ακυρώσεως, και της σπουδαιότητας των ανακυψάντων ζητημάτων, συντρέχει νόμιμος λόγος να κρατηθεί η υπόθεση, όλως κατ’ εξαίρεση, και να εκδικασθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας.

5. Επειδή, στο άρθρο 101 του Συντάγματος, όπως ισχύει, ορίζονται τα εξής: «1. Η διοίκηση του Κράτους οργανώνεται σύμφωνα με το αποκεντρωτικό σύστημα. 2. Η διοικητική διαίρεση της Χώρας διαμορφώνεται με βάση τις γεωοικονομικές, κοινωνικές και συγκοινωνιακές συνθήκες. 3. Τα περιφερειακά όργανα του Κράτους έχουν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα για τις υποθέσεις της περιφέρειάς τους. Τα κεντρικά όργανα του Κράτους, εκτός από ειδικές αρμοδιότητες, έχουν τη γενική κατεύθυνση, το συντονισμό και τον έλεγχο των πράξεων των περιφερειακών οργάνων, όπως νόμος ορίζει. 4. …». Περαιτέρω, το άρθρο 102, όπως ισχύει, ορίζει τα εξής: «1. Η διοίκηση των τοπικών υποθέσεων ανήκει στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού. Υπέρ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης συντρέχει τεκμήριο αρμοδιότητας για τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων … Με νόμο μπορεί να ανατίθεται στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης η άσκηση αρμοδιοτήτων που συνιστούν αποστολή του Κράτους. 2. Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια … 4. Το Κράτος ασκεί στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης εποπτεία που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους. Ο έλεγχος νομιμότητας ασκείται, όπως νόμος ορίζει. 5. ...».

6. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι το Σύνταγμα κατοχυρώνει την τοπική αυτοδιοίκηση πρώτου και δεύτερου βαθμού ως οργανωτικό σχήμα της δημόσιας διοίκησης, με αρμοδιότητα τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, υπέρ των οποίων συντρέχει σχετικό τεκμήριο αρμοδιότητας ή την άσκηση κρατικών αρμοδιοτήτων που κατ’ εξαίρεση τους έχουν ανατεθεί. Με τις διατάξεις αυτές δεν καθιερώνεται αυτονομία υπέρ των Ο.Τ.Α., δηλαδή, εξουσία αυτοτελούς θέσπισης κανόνων δικαίου, αλλά, στο πλαίσιο της συνταγματικώς κατοχυρωμένης αυτοδιοίκησης, οι Ο.Τ.Α. έχουν εξουσία να λαμβάνουν αποφάσεις για τα θέματα της αρμοδιότητάς τους με δικά τους όργανα, εντός, όμως, του πλαισίου που θέτουν οι γενικοί κανόνες οι οποίοι διέπουν την οργάνωση και λειτουργία τους (Σ.τ.Ε. 2058/2024, 698/2020 Ολομ., 15/2015 Ολομ., 1716/2014 επταμ., 35/2013 Ολομ., 4077/2009 επταμ., 389/2009, 3229/1987 Ολομ. κ.ά.), το δε Κράτος υποχρεούται να ασκεί εποπτεία στις πράξεις των Ο.Τ.Α., η οποία συνίσταται σε έλεγχο νομιμότητας, είτε προληπτικό είτε κατασταλτικό, εφόσον το Σύνταγμα δεν διακρίνει (Σ.τ.Ε. 1716, 1717/2014 επταμ.).

7. Επειδή, ο ν. 3852/2010 «Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης» (Α΄ 87) ορίζει τα εξής: ΜΕΡΟΣ Α΄ ΣΥΣΤΑΣΗ - ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ «Οι δήμοι και οι περιφέρειες συγκροτούν τον πρώτο και δεύτερο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης και ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας αποτελούν θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται από τις διατάξεις του άρθρου 102 του Συντάγματος και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας που κυρώθηκε με τον ν. 1850/1989 (ΦΕΚ 144 Α). Οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις συγκροτούνται ως ενιαίες μονάδες για τις αποκεντρωμένες υπηρεσίες του κράτους και ασκούν γενική αποφασιστική αρμοδιότητα στις κρατικές υποθέσεις της περιφέρειας τους, σύμφωνα με το άρθρο 101 του Συντάγματος», Άρθρο 1 «1. Οι δήμοι είναι αυτοδιοικούμενα κατά τόπο νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και αποτελούν τον πρώτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης. 2. Οι πρωτοβάθμιοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης συνιστώνται ανά νομό ως εξής: 1. … 30. ΝΟΜΟΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α. Συνιστώνται οι κατωτέρω δήμοι: 1. … 2. Δήμος Ανατολικής Μάνης με έδρα το Γύθειο και ιστορική έδρα την Αρεόπολη αποτελούμενος από τους δήμους α. Γυθείου β. Σμύνους γ. Οιτύλου και δ. Ανατολικής Μάνης, οι οποίοι καταργούνται...», Άρθρο 6 «1. Συνιστώνται ως ενιαίες αποκεντρωμένες μονάδες Διοίκησης του κράτους οι εξής Αποκεντρωμένες Διοικήσεις: ι. ... iv. Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η οποία εκτείνεται στα όρια των περιφερειών Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου με έδρα την Πάτρα....», Άρθρο 214 «1. (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 108 του ν. 4555/2018, Α΄ 133/19.7.2018) Το κράτος ασκεί στους Ο.Τ.Α. και στα νομικά πρόσωπα αυτών εποπτεία, που συνίσταται αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους ούτε να υπεισέρχεται σε κρίσεις για τη σκοπιμότητα της δράσης τους ή να θίγει τη διοικητική και οικονομική τους αυτοτέλεια. Ειδικότερα η κρατική εποπτεία των Ο.Τ.Α. συνίσταται: (α) σε έλεγχο των πράξεων (έλεγχος νομιμότητας) και (β) σε έλεγχο των προσώπων (πειθαρχικός έλεγχος των αιρετών). 2. …», Άρθρο 215 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 109 του ν. 4555/2018) «1. Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων, η σύμφωνα με το άρθρο 214 κρατική εποπτεία των Ο.Τ.Α. ασκείται από τις κατά τόπο αρμόδιες Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας Ο.Τ.Α.. 2. Συνιστώνται επτά (7) Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας Ο.Τ.Α., οι οποίες αποτελούν αποκεντρωμένες υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών, υπάγονται απευθείας στον Υπουργό και είναι αρμόδιες για την εποπτεία των Ο.Τ.Α., ως εξής: … 3. Η αρμοδιότητα της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. συνίσταται στην άσκηση του ελέγχου νομιμότητας των πράξεων των δήμων, των περιφερειών και των νομικών προσώπων αυτών, καθώς και του πειθαρχικού ελέγχου των αιρετών σύμφωνα με το άρθρο 102 παρ. 4 του Συντάγματος. 4. …». Άρθρο 216 «1. (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 20 παρ. 2 του ν. 4257/2014, Α΄ 93) Σε κάθε Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. συνιστάται θέση προϊσταμένου αυτής, της κατηγορίας ειδικών θέσεων πρώτου βαθμού, που φέρει τον τίτλο «Επόπτης Ο.Τ.Α.» … », Άρθρο 224 «Οι αποφάσεις των συλλογικών και μονομελών οργάνων των δήμων και των περιφερειών και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου αυτών είναι εκτελεστές αφότου εκδοθούν, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 228 του παρόντος», Άρθρο 226 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 117 του ν. 4555/2018) «1. Ο Επόπτης Ο.Τ.Α. μπορεί αυτεπαγγέλτως να ακυρώσει οποιαδήποτε απόφαση των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των δήμων, των περιφερειών, των νομικών προσώπων αυτών, καθώς και των συνδέσμων τους, για λόγους νομιμότητας, μέσα σε προθεσμία δύο (2) μηνών αφότου η απόφαση έχει δημοσιευτεί ή εκδοθεί. 2. …», Άρθρο 227 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 118 του ν. 4555/2018) «1. Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προσβάλει τις αποφάσεις των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των δήμων …, για λόγους νομιμότητας, ενώπιον του Επόπτη Ο.Τ.Α., μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης ή την ανάρτησή της στο διαδίκτυο ή από την κοινοποίησή της ή αφότου έλαβε πλήρη γνώση αυτής ... 4. Δικαίωμα για την άσκηση της ειδικής διοικητικής προσφυγής τεκμαίρεται ότι έχουν όλοι οι αιρετοί του οικείου δήμου ή περιφέρειας, ανεξάρτητα από το εάν έλαβαν μέρος στη συνεδρίαση κατά την οποία ελήφθη η προσβαλλόμενη απόφαση, εφόσον δεν την υπερψήφισαν ... 5. Ο Επόπτης Ο.Τ.Α. αποφαίνεται επί της προσφυγής μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δύο (2) μηνών από την υποβολή της. Αν παρέλθει η ανωτέρω προθεσμία χωρίς να εκδοθεί απόφαση θεωρείται ότι η προσφυγή έχει σιωπηρώς απορριφθεί. 6. Η άσκηση της ειδικής διοικητικής προσφυγής αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση ένδικων βοηθημάτων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων», Άρθρο 230 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 121 του ν. 4555/2018) «1. Οι αποφάσεις του Επόπτη Ο.Τ.Α., οι οποίες εκδίδονται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 225 έως 227, κοινοποιούνται στον φορέα που εξέδωσε την πράξη την οποία αφορούν, …, καθώς και σε αυτόν που έχει ασκήσει την προσφυγή κατά της πράξης, εντός πέντε (5) ημερών από την έκδοσή τους. 2. Οι αποφάσεις της παραγράφου 1 αναρτώνται στην επίσημη ιστοσελίδα της οικείας ΑΥΕ Ο.Τ.Α., καθώς και στην ιστοσελίδα του προγράμματος «Διαύγεια» εντός δύο (2) ημερών από την έκδοσή τους … 3. Οι αποφάσεις του Επόπτη Ο.Τ.Α. προσβάλλονται στα αρμόδια δικαστήρια με τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία», Άρθρο 231 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 123 του

ν. 4555/2018) «1. Τα συλλογικά και μονομελή όργανα των δήμων και των περιφερειών … έχουν υποχρέωση συμμόρφωσης χωρίς καθυστέρηση προς τις αποφάσεις του Επόπτη Ο.Τ.Α. που εκδίδονται σύμφωνα με τα άρθρα 225 έως 228 … 3. Η μη τήρηση των υποχρεώσεων των παραγράφων 1 και 2 συνιστά σοβαρή παράβαση καθήκοντος, η οποία ελέγχεται πειθαρχικά κατά τις οικείες διατάξεις που διέπουν τους αιρετούς και το προσωπικό των ανωτέρω νομικών προσώπων», Άρθρο 238 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 131 του ν. 4555/2018) «1. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της ΑΥΕ Ο.Τ.Α. ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων, κατά τα άρθρα 225 έως 227, ασκείται από τον Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης και τις Ειδικές Επιτροπές του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), οι οποίες βρίσκονται στις έδρες των περιφερειών που ανήκουν στην ανωτέρω Αποκεντρωμένη Διοίκηση … 2. Όπου στα ανωτέρω άρθρα αναφέρεται ο Επόπτης Ο.Τ.Α., κατά το μεταβατικό διάστημα, νοείται ο Συντονιστής της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. 3. … 4. Η έναρξη λειτουργίας κάθε Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας ΟΤΑ διαπιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. 5. …6. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της ΑΥΕ Ο.Τ.Α. δεν εφαρμόζεται η παράγραφος 6 του άρθρου 227 ...». Εξάλλου, ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114) ορίζει τα εξής: Άρθρο 1 «1. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αποτελεί θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων, όπως αυτός κατοχυρώνεται από τις διατάξεις του άρθρου 102 του Συντάγματος και του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, που κυρώθηκε με το ν. 1850/1989. 2. Οι Δήμοι και οι Κοινότητες συγκροτούν τους Οργανισμούς του Πρώτου Βαθμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης», Άρθρο 75 «1. Οι δημοτικές και οι κοινοτικές αρχές διευθύνουν και ρυθμίζουν όλες τις τοπικές υποθέσεις, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας, με στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συμφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας, 2. …», Άρθρο 148 «1. Ο Γενικός Γραμματέας της Περιφέρειας ασκεί εποπτεία στους Δήμους και στις Κοινότητες που συνίσταται, αποκλειστικώς, σε έλεγχο νομιμότητας και δεν επιτρέπεται να εμποδίζει την πρωτοβουλία και την ελεύθερη δράση τους. 2. Οι αποφάσεις των δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων και των λοιπών συλλογικών οργάνων των Δήμων, των Κοινοτήτων και των νομικών τους προσώπων δημοσίου δικαίου είναι εκτελεστές αφότου εκδοθούν», Άρθρο 150 «1.α. Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προσφύγει στον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας και να προσβάλει τις αποφάσεις των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των Δήμων ... για λόγους νομιμότητας, μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης ή από την κοινοποίησή της ή αφότου έλαβε γνώση αυτής. β …», Άρθρο 151 «Οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον μπορεί να προσβάλει τις αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα που εκδίδονται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 149 και 150 ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του επομένου άρθρου εντός προθεσμίας ενός (1) μηνός από την έκδοση της απόφασης ή την κοινοποίησή της ή αφ’ ότου έλαβε γνώση αυτής», Άρθρο 152 «1. (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 17 παρ.1α του ν. 3812/2009, Α΄ 234) Στην έδρα κάθε Περιφέρειας συνιστάται τουλάχιστον μία (1) τριμελής Ειδική Επιτροπή που αποτελείται από: i. Ένα μέλος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που ορίζεται, μαζί με τον αναπληρωτή του, από τον Πρόεδρο του Σώματος και το οποίο προεδρεύει της Ειδικής Επιτροπής. ii. Τον Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου της έδρας της Ειδικής Επιτροπής, ο οποίος αναπληρούται από μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου, το οποίο ορίζεται από τον ίδιο. iii. Έναν αιρετό εκπρόσωπο της Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Ε.Δ.Κ.) του πολυπληθέστερου νομού, με αναπληρωτή, που προέρχεται από την Τ.Ε.Δ.Κ. του επόμενου σε πληθυσμό νομού, οι οποίοι ορίζονται με απόφαση των οικείων διοικητικών συμβουλίων … 2. Η Ειδική Επιτροπή ασκεί έλεγχο νομιμότητας και εκδίδει απόφαση επί της προσφυγής μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την υποβολή της ... 4. Οι αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής προσβάλλονται μόνο στα αρμόδια δικαστήρια. 5. ...», Άρθρο 153 «Οι αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής, οι οποίες εκδίδονται σύμφωνα με τις διατάξεις του προηγούμενου άρθρου, κοινοποιούνται στον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας και στο Δήμο ή στην Κοινότητα ή στο νομικό πρόσωπο αυτών, καθώς και σε αυτόν που έχει ασκήσει την προσφυγή. Οι αποφάσεις αυτές δημοσιεύονται υποχρεωτικά με φροντίδα του Δήμου ή της Κοινότητας με ανάρτηση στο κατάστημα του οικείου οργανισμού. Για τις δημοσιεύσεις αυτές συντάσσεται αποδεικτικό ενώπιον δύο (2) μαρτύρων», Άρθρο 154 «Τα αιρετά όργανα των Δήμων και Κοινοτήτων … έχουν υποχρέωση συμμόρφωσης, χωρίς καθυστέρηση, προς τις αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας καθώς και της ειδικής επιτροπής, που αναφέρονται στον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των συλλογικών και μονομελών οργάνων των Δήμων και Κοινοτήτων, κατά τα άρθρα 149 και 150. Σε αντίθετη περίπτωση διαπράττουν σοβαρή παράβαση καθήκοντος, η οποία ελέγχεται πειθαρχικά, κατά τις διατάξεις των άρθρων 142 και 143 του παρόντος». Τέλος, στην εκδοθείσα κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 152 παρ. 5 του ως άνω Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων 31925/6.6.2007 απόφαση του Υφυπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης «Κανονισμός λειτουργίας της Ειδικής Επιτροπής για την εξέταση προσφυγών κατά αποφάσεων του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας» (Β΄ 1020) ορίζονται τα εξής: Άρθρο 1 «Η λειτουργία της Ειδικής Επιτροπής για την εξέταση προσφυγών κατά αποφάσεων του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας που εκδίδονται στο πλαίσιο της άσκησης εποπτείας επί των πράξεων των οργάνων των δήμων και κοινοτήτων και των νομικών τους προσώπων δημοσίου δικαίου διέπεται από τον παρόντα κανονισμό …», Άρθρο 2 «1. … 5. Οι συνεδριάσεις της Ειδικής Επιτροπής είναι δημόσιες …», Άρθρο 4 «1. Η Ειδική Επιτροπή εξετάζει προσφυγές που ασκούνται ενώπιόν της από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον και στρέφονται κατά των αποφάσεων ή παραλείψεων του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας οι οποίες εκδίδονται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 149 και 150 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006). Η Ειδική Επιτροπή αποφασίζει μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την υποβολή της προσφυγής σε αυτήν. 2. Κατ’ αρχήν εξετάζεται εάν η προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής έχει ασκηθεί παραδεκτά. Ως ημερομηνία υποβολής της προσφυγής λογίζεται, η ημερομηνία κατάθεσης της στο πρωτόκολλο της Ειδικής Επιτροπής … 4. Η Ειδική Επιτροπή εφόσον η προσφυγή έχει ασκηθεί παραδεκτά ασκεί έλεγχο νομιμότητας μόνο επί των λόγων ακύρωσης που προβάλλονται με την προσφυγή κατά της πράξης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας», Άρθρο 5 «1. Η Ειδική Επιτροπή εκδίδει απόφαση με την οποία αποδέχεται ή απορρίπτει την προσφυγή. Η απόφαση πρέπει να περιέχει πλήρη, ειδική και σαφή αιτιολογία. 2 ...7. Οι αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής προσβάλλονται μόνο στα αρμόδια δικαστήρια».

8. Επειδή, κατά την έννοια της προπαρατεθείσας μεταβατικής διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 238 του ν. 3852/2010, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. που ιδρύεται στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης Διοίκησης ως αποκεντρωμένη υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών με αποκλειστική αρμοδιότητα τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των Ο.Τ.Α., των νομικών τους προσώπων και των συνδέσμων τους και τον πειθαρχικό έλεγχο των αιρετών των Ο.Τ.Α., η κατ’ άρθρο 227 του ίδιου νόμου προσφυγή κατά των πράξεων των συλλογικών ή μονομελών οργάνων των Δήμων ασκείται ενώπιον του Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης [βλ. άρθρο 28 παρ. 1 και άρθρο 28Α παρ. 1 του ν. 4325/2015 (Α΄ 47), όπως το τελευταίο άρθρο προστέθηκε με το άρθρο 24 του ν. 4368/2016 (Α΄ 21), όπως ίσχυαν πριν από την αντικατάστασή τους από τα άρθρα 65 παρ. 1 και 66, αντίστοιχα, του ν. 4954/2022 (Α΄ 136/9.7.2022)], κατά των αποφάσεων του οποίου εξακολουθεί, κατά το μεταβατικό αυτό διάστημα, να χωρεί η προβλεπόμενη στο άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του ίδιου Κώδικα. Συνακόλουθα, με τις ανωτέρω διατάξεις προβλέπεται ειδική διοικητική διαδικασία για τον εκ μέρους του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, αρχικώς, και της ως άνω Ειδικής Επιτροπής, εν συνεχεία, έλεγχο των αποφάσεων των οργάνων των Δήμων από άποψη νομιμότητας και μόνον, κατόπιν άσκησης αντίστοιχων προσφυγών από τον διοικούμενο (Σ.τ.Ε. 380/2024 Ολομ., 1771/2021, 1220/2020, 2323, 1103/2019, 2301/2018, 2966/2016 κ.ά.).

9. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Ο παρεμβαίνων, με την από 16.7.2019 προσφυγή ενώπιον του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (με αριθμ. πρωτ: ./17.7.2019), ζήτησε την ακύρωση των . έως ./2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, οι οποίες είχαν ληφθεί κατά τη συνεδρίαση της 19ης Ιουνίου 2019. Ειδικότερα, ο παρεμβαίνων ζήτησε την ακύρωση της 160/2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου του ανωτέρω Δήμου, η οποία είχε ως θέμα την αναμόρφωση του προϋπολογισμού του οικονομικού έτους 2019 και, ειδικότερα, την καταβολή οικονομικών βοηθημάτων σε άπορους δημότες, καθώς και την προμήθεια πυροσβεστήρων, της ./2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Αναπλάσεις – Διαμορφώσεις ΔΕ Γυθείου 2016», της ./2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Κατασκευή γηπέδου μπάσκετ στη Χοτάσια ΤΚ Οιτύλου», της ./2019 απόφασης με θέμα την έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής και προσωρινής παραλαβής του έργου «Εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) πόλεως Γυθείου», της ./2019 απόφασης με θέμα την ανανέωση της άδειας της Κ.Μ. παραγωγού – πωλητή υπαίθριου εμπορίου λαϊκών αγορών με είδος εμπορίας μέλι, της ./2019 απόφασης με θέμα την ανανέωση της άδειας του Ν.Β. παραγωγού – πωλητή υπαίθριου εμπορίου λαϊκών αγορών με είδος εμπορίας αβγά, της ./2019 απόφασης με θέμα την παράταση σύμβασης για την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του Γενικού Κανονισμού για την προστασία προσωπικών δεδομένων 2016/679 της Ε.Ε., της 167/2019 απόφασης με θέμα την έγκριση του 1ου ΑΠΕ του 1ου Πρωτοκόλλου Τιμής Μονάδας Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ) του έργου «Αναπλάσεις Διαμορφώσεις ΔΕ Ανατολικής Μάνης 2018 για ΤΚ Πυρρίχου και Λάγιας», της 168/2009 απόφασης με θέμα την κατάταξη του γηπέδου ποδοσφαίρου Γυθείου σύμφωνα με τον ν. 4479/2017 και της 169/2019 απόφασης με θέμα τον ορισμό διαχειριστή κληροδοτημάτων και εκτελεστή διαθήκης. Ο παρεμβαίνων προέβαλε με την εν λόγω προσφυγή ότι το δημοτικό συμβούλιο δεν συνεδρίασε στον τόπο που είχε οριστεί με την 8338/14.6.2019 έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του, ήτοι στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου στον πρώτο όροφο του κτιρίου του νομικού προσώπου ΟΚΠΑΠΑ επί της οδού Βασιλέως Παύλου στο Γύθειο. Τούτο δε, διότι, ο ίδιος εμφανίσθηκε κατά την ορισθείσα ημερομηνία συνεδρίασης στον τόπο και την ώρα που ανέφερε η ως άνω πρόσκληση και διαπίστωσε ότι η αίθουσα συνεδριάσεων ήταν κλειστή, με αποτέλεσμα να μην του δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχει στην επίμαχη συνεδρίαση με την ιδιότητα του δημοτικού συμβούλου, μολονότι οι ανωτέρω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ανέφεραν, στο σώμα τους, ότι το συμβούλιο είχε συνεδριάσει στον ως άνω τόπο, καθώς και ότι κατά την επίμαχη συνεδρίαση ήταν παρόντα δεκατέσσερα (14) μέλη επί συνόλου είκοσι επτά (17), άρα, ότι υπήρξε η απαιτούμενη κατά τον νόμο απαρτία. Περαιτέρω, ο παρεμβαίνων προέβαλε ότι τα πρακτικά των ως άνω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου δεν ανέφεραν ότι αυτά είχαν τηρηθεί από τον Γραμματέα με τη συνδρομή της προεδρεύουσας κατά την ως άνω συνεδρίαση δημοτικής συμβούλου, κατά παράβαση των οριζομένων στο άρθρο 8 παρ. 1 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Στη συνέχεια, ο Συντονιστής Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (εφεξής Συντονιστής) προέβη, με την 155103/12.8.2019 απόφαση, σε αυτεπάγγελτο έλεγχο νομιμότητας της 160/2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου, η οποία αφορούσε την αναμόρφωση του προϋπολογισμού του Δήμου Ανατολικής Μάνης του οικονομικού έτους 2019, έκρινε δε αυτή ως νόμιμη. Ακολούθως, η Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διοίκησης της ανωτέρω Αποκεντρωμένης Διοίκησης γνωστοποίησε στον παρεμβαίνοντα, με το 212966/11.10.2019 έγγραφο, ότι δεν είχε εκδοθεί απόφαση επί της προσφυγής του κατά των ανωτέρω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου από τον Συντονιστή εντός της οριζόμενης στο άρθρο 227 παρ. 5 του ν. 3852/2010 αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την υποβολή της, ως εκ τούτου, η εν λόγω διοικητική προσφυγή θεωρείτο ως σιωπηρώς απορριφθείσα. Εξάλλου, με το εν λόγω έγγραφο κατέστη γνωστό στον παρεμβαίνοντα ότι είχε τη δυνατότητα να ασκήσει προσφυγή κατά της ανωτέρω σιωπηρής απόρριψης στην Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων μέσα σε έναν (1) μήνα από τη λήψη του εγγράφου αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 151 του ως άνω Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Κατόπιν τούτων, ο παρεμβαίνων άσκησε την από 12.11.2019 προσφυγή ενώπιον της Β΄ Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (με αριθμ. πρωτ. 34/12.11.2019), με την οποία ζήτησε την ακύρωση της 212966/ 11.10.2019 απόφασης του Συντονιστή. Επί της προσφυγής αυτής εκδόθηκε η ήδη προσβαλλόμενη 6/19.12.2019 απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Με την απόφαση αυτή κρίθηκε, αρχικώς, ότι κατά τη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου της 19ης Ιουνίου 2019 δεν είχαν τηρηθεί πρακτικά, μαγνητοφωνημένα ή πρόχειρα, κατά παράβαση του άρθρου 97 του ως άνω Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και του άρθρου 8 παρ. 1 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Ειδικότερα, κατά τα αναφερόμενα στην εν λόγω απόφαση, η συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2019 δεν κατέστη δυνατό να μαγνητοφωνηθεί για τεχνικούς λόγους που δεν επέτρεψαν τη λειτουργία του καταγραφικού συστήματος και, ως εκ τούτου, η αναγραφή στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ότι τα πρακτικά απομαγνητοφωνήθηκαν ήταν αναληθής, μάλιστα δε στο προσκομισθέν απόσπασμα του πρακτικού 19/2019 δεν μνημονευόταν ότι δεν κατέστη δυνατή η μαγνητοφώνηση ή βιντεοσκόπηση και ότι, για τον λόγο αυτόν, τηρήθηκαν πρόχειρα χειρόγραφα πρακτικά. Περαιτέρω, κατά την ίδια ως άνω απόφαση, στο ως άνω πρακτικό δεν γινόταν μνεία του λόγου εξαιτίας του οποίου δεν ανέλαβε την τήρηση των πρακτικών ο Γραμματέας του δημοτικού συμβουλίου, όπως υποχρεούτο κατά τις διατάξεις του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου, καθώς και ότι “από απλή επισκόπηση” των χειρόγραφων πρακτικών που απέστειλε ο αιτών Δήμος προέκυψε ότι δεν επρόκειτο πράγματι για πρακτικά που τηρήθηκαν χειρόγραφα κατά την ώρα της συνεδρίασης, αλλά για προδιατυπωμένο κείμενο σε χρόνο πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου. Επομένως, κατά την Επιτροπή, τα φερόμενα ως πρόχειρα χειρόγραφα πρακτικά που απέστειλε ο Δήμος δεν είχαν τον χαρακτήρα χειρόγραφων πρακτικών συνεδρίασης δημοτικού συμβουλίου, ούτε συνιστούσαν “διοικητικά έγγραφα”, επιπλέον δε δεν έφεραν την υπογραφή του Γραμματέα του δημοτικού συμβουλίου και τη μονογραφή της προεδρεύουσας κατά την επίμαχη συνεδρίαση δημοτικής συμβούλου. Επίσης, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή, αφού αξιολόγησε τον διοικητικό φάκελο της υπόθεσης και, ειδικότερα, την 402/2019 ένορκη βεβαίωση της δημοτικής συμβούλου Κ.Κ. ενώπιον του Ειρηνοδικείου Γυθείου, σύμφωνα με την οποία η εν λόγω δημοτική σύμβουλος ανέμεινε έξω από την αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου, μαζί με άλλα τρία κατονομαζόμενα πρόσωπα, από τις 19:15 έως τις 20:30 της 19ης.6.2019, χωρίς να ανοίξει η πόρτα του κτιρίου, καθώς και τις παρομοίου περιεχομένου καταθέσεις του παρεμβαίνοντος, της .. και της πρώην δημοτικής συμβούλου Ε.Τ. ενώπιον της Επιτροπής, έκρινε ότι η συνεδρίαση της 19ης.6.2019 του δημοτικού συμβουλίου δεν είχε λάβει χώρα στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου, ήτοι στον πρώτο όροφο του κτιρίου του νομικού προσώπου ΟΚΠΑΠΑ επί της οδού Βασιλέως Παύλου στο Γύθειο, αλλά σε άλλο κτίριο, κατά παράβαση της αρχής της δημοσιότητας των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου. Κατόπιν τούτων, με την απόφαση αυτή έγιναν δεκτοί οι προβληθέντες με την προσφυγή του παρεμβαίνοντος λόγοι και ακυρώθηκαν η ./11.10.2019 απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η ./12.8.2019 απόφαση του ίδιου ως άνω Συντονιστή, καθώς και οι . έως ./2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης. Τέλος, η ..., δημότης του αιτούντος Δήμου και υποψήφια δημοτική σύμβουλος με τον συνδυασμό “Ανασυγκρότηση” του Δήμου Ανατολικής Μάνης στις δημοτικές εκλογές της 26ης Μαΐου 2019, άσκησε την από 13.11.2019 ειδική διοικητική προσφυγή ενώπιον της ίδιας ως άνω Β΄ Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (με αριθμ. πρωτ. ./13.11.2019) κατά της ./11.10.2019 σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης της από 12.7.2019 διοικητικής προσφυγής της κατά των ίδιων . έως ./2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης. Η Ειδική Επιτροπή, με την 7(Πρακτικό 4β)/19.12.2019 απόφαση (θέμα τρίτο), εδέχθη ως βάσιμη την ανωτέρω προσφυγή, με την ίδια ακριβώς αιτιολογία που περιλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, και ακύρωσε τη σιωπηρή απόρριψη από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης της από 12.7.2019 προσφυγής της .. κατά των . έως ./2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, καθώς και τις ήδη ακυρωθείσες με τη χρονικώς προηγηθείσα προσβαλλόμενη απόφαση της Επιτροπής 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου.

10. Επειδή, η ./12.8.2019 απόφαση του Συντονιστή, η οποία εκδόθηκε στο πλαίσιο άσκησης αυτεπάγγελτου ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 226 του ν. 3852/2010, της ./2019 απόφασης του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του για το οικονομικό έτος 2019, στερείται εκτελεστού χαρακτήρα, καθόσον περιορίζεται στη διαπίστωση ότι είναι νόμιμη η ως άνω απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και, συνεπώς, δεν επιφέρει μεταβολή στον νομικό κόσμο (Σ.τ.Ε. 742/2023 επταμ., 197, 171/2023, 1878/2022, 739/2020, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1012, 485/2019, 2344/2018, 521/2017, 1778/2016, 1208, 2414/2014, 3701/2013, 1274/2011). Κατόπιν τούτου, η προσβαλλόμενη απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα κατά το μέρος που αποφαίνεται επί της νομιμότητας της εν λόγω μη εκτελεστής πράξης του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης (Σ.τ.Ε. 1012/2019, 485/2019, 1491/2017, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1778/2016, 2171/2014, 3701/2013, 1133/2010 κ.ά.), κατά της οποίας, εξάλλου, δεν στράφηκε ο ... με την από 12.11.2019 προσφυγή του ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής ζητώντας την ακύρωσή της. Συνεπώς, απαραδέκτως προσβάλλεται κατά το μέρος αυτό η προσβαλλόμενη απόφαση με την υπό κρίση αίτηση.

11. Επειδή, το 212966/11.10.2019 έγγραφο της Αναπληρώτριας Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Διοίκησης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με το οποίο ενημερώθηκε ο ... ότι η από 16.7.2019 προσφυγή του κατά των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης είχε απορριφθεί σιωπηρώς, με την αιτιολογία ότι ο Συντονιστής δεν είχε αποφανθεί επ’ αυτής εντός της οριζόμενης στον νόμο αποκλειστικής προθεσμίας των δύο (2) μηνών από την υποβολή της, στερείται, ως πληροφοριακό έγγραφο, εκτελεστού χαρακτήρα (βλ. Σ.τ.Ε. 925/2025, 456/2025, 696/2024, 395/2020, 2846/2019, 848/2018 επταμ.). Ενόψει τούτου, το εν λόγω έγγραφο δεν υπέκειτο στην άσκηση ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και, επομένως, απαραδέκτως προσβλήθηκε από τον προσφεύγοντα ενώπιον της Επιτροπής αυτής. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση της ανωτέρω Επιτροπής απαραδέκτως προσβάλλεται με την υπό κρίση αίτηση κατά το μέρος που με αυτήν “ακυρώθηκε” το προαναφερθέν έγγραφο.

12. Επειδή, κατά την έννοια των άρθρων 156 και 160 παρ. 1 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, ο προϋπολογισμός των Δήμων έχει περιορισμένη χρονική ισχύ, που εκτείνεται το αργότερο μέχρι το τέλος Μαρτίου του επόμενου οικονομικού έτους διαχείρισης που αφορά (το οποίο αρχίζει την 1η Ιανουαρίου και λήγει την 31η Δεκεμβρίου). Κατά συνέπεια, τόσο οι πράξεις των αρμόδιων οργάνων των Δήμων περί κατάρτισης του προϋπολογισμού και αναμόρφωσής του, όσο και οι πράξεις των κρατικών οργάνων, με τις οποίες ασκείται ο σχετικός έλεγχος νομιμότητας, έχουν περιορισμένη χρονική ισχύ (βλ. Σ.τ.Ε. 734/2020, 2010/2018, 2336/2017, πρβλ. Σ.τ.Ε. 1448/2011, 456/2011, 2255/2003). Επομένως, η 160/19.6.2019 απόφαση του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης περί αναμόρφωσης του προϋπολογισμού του εν λόγω Δήμου για το οικονομικό έτος 2019 ίσχυε, κατά τα ανωτέρω, για ορισμένο χρονικό διάστημα (μέχρι 31.3.2020), η διάρκεια του οποίου δεν ηδύνατο κατά τον νόμο να παραταθεί. Κατά συνέπεια, η ανωτέρω απόφαση, αλλά και η προσβαλλόμενη απόφαση της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, με την οποία ασκήθηκε έλεγχος νομιμότητας στην εν λόγω απόφαση του δημοτικού οργάνου, είχαν παύσει να ισχύουν πριν από την άσκηση της κρινόμενης αίτησης (7.5.2020) (πρβλ. Σ.τ.Ε. 801/2016). Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αίτηση ασκείται απαραδέκτως κατά του ανωτέρω μέρους της προσβαλλόμενης απόφασης, τούτο δε ασχέτως του χρόνου κατά τον οποίο ο αιτών Δήμος έλαβε γνώση του περιεχομένου της απόφασης αυτής κατά το μέρος αυτό (βλ. Σ.τ.Ε. 2259/2015, 397/2000).

13. Επειδή, ο αιτών Δήμος με έννομο συμφέρον ασκεί την κρινόμενη αίτηση κατά της απόφασης της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων με την οποία, στο πλαίσιο άσκησης ελέγχου νομιμότητας, ακυρώθηκαν, μεταξύ άλλων, αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου αυτού. Επομένως, είναι απορριπτέος ο ισχυρισμός του ... ότι ο αιτών Δήμος δεν έχει έννομο συμφέρον για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης.

14. Επειδή, με προφανές έννομο συμφέρον παρεμβαίνει ο ... υπέρ της διατήρησης της ισχύος της προσβαλλόμενης απόφασης.

15. Επειδή, υπέρ της διατήρησης του κύρους της προσβαλλόμενης απόφασης παρεμβαίνει, το πρώτον ενώπιον της επταμελούς σύνθεσης (βλ. Σ.τ.Ε. 2688/2010 επταμ., 1393/1985 επταμ.), η .., η οποία άσκησε, κατά τα εκτεθέντα ανωτέρω, την από 13.11.2019 ειδική διοικητική προσφυγή ενώπιον της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, η οποία έγινε δεκτή με την 7(Πρακτικό 4β)/19.12.2019 απόφαση της Επιτροπής. Ωστόσο, η ασκηθείσα από την ... παρέμβαση στην παρούσα δίκη πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος, δεδομένου ότι δεν προκύπτει συγκεκριμένη ωφέλεια αυτής από τη διατήρηση σε ισχύ της προσβαλλόμενης απόφασης.

16. Επειδή, η εμπρόθεσμη άσκηση των διοικητικών προσφυγών που αναφέρθηκαν στη σκέψη 8, οι οποίες δεν έχουν ενδικοφανή χαρακτήρα, ενώπιον του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων διακόπτει, σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 46 του π.δ. 18/1989, την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως επί δύο (2) μήνες, προκειμένου περί προσφυγής ενώπιον του Συντονιστή, ή επί τριάντα (30) ημέρες, προκειμένου για την άσκηση προσφυγής και ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Όσον αφορά την έναρξη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο η προσφυγή νομιμότητας διακόπτει την προθεσμία άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως, κρίσιμο χρονικό σημείο είναι, κατά την έννοια των προεκτεθεισών διατάξεων, αυτό της υποβολής της προσφυγής και όχι της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στο αρμόδιο όργανο. Συνεπώς, από την επομένη της παρέλευσης διμήνου από την υποβολή της προσφυγής στον Συντονιστή (χωρίς να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον ενδιαφερόμενο απορριπτική απόφαση επί της προσφυγής), επανεκκινεί η προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως και, παραλλήλως, αρχίζει η προθεσμία άσκησης ενώπιον της Επιτροπής της δεύτερης προσφυγής νομιμότητας, η οποία, εφόσον ασκηθεί εμπροθέσμως, διακόπτει εκ νέου την προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως για τριάντα ημέρες από την υποβολή της. Το χρονικό σημείο της περιέλευσης της προσβαλλόμενης με την προσφυγή πράξης και των στοιχείων έκδοσής της στα όργανα απόφανσης επί της προσφυγής, το οποίο άλλωστε ο προσφεύγων δεν είναι σε θέση να γνωρίζει, δεν επηρεάζει τον υπολογισμό των ανωτέρω προθεσμιών, αλλά αποτελεί κρίσιμο στοιχείο μόνο για τη διαπίστωση του εάν η τυχόν μεταγενεστέρως εκδιδόμενη απόφαση επί της προσφυγής έχει εκδοθεί αρμοδίως κατά χρόνο, οπότε θεωρείται συμπροσβαλλόμενη. Τυχόν κοινοποίηση ή γνώση της απόφασης σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επανεκκινεί τις προθεσμίες για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως ή προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής. Η διαφοροποίηση αυτή μεταξύ του εναρκτήριου γεγονότος της διακοπής της προθεσμίας άσκησης αιτήσεως ακυρώσεως (υποβολή της προσφυγής) και της αποκλειστικής προθεσμίας απόφανσης του αρμοδίου οργάνου επί της προσφυγής (περιέλευση των αναγκαίων στοιχείων) υπαγορεύεται και δικαιολογείται από την ανάγκη ύπαρξης σταθερών και ευχερώς μετρήσιμων χρονικών σημείων υπολογισμού της προθεσμίας της αιτήσεως ακυρώσεως, μη συναρτωμένων με αβέβαια περιστατικά, προκειμένου να διευκολυνθεί η παροχή έννομης προστασίας, δεδομένου ότι η κατά τα ανωτέρω έναρξη της προθεσμίας συναρτάται αποκλειστικά με διαδικαστικές ενέργειες του ίδιου του ενδιαφερόμενου, η δε εκ μέρους του τήρηση της προθεσμίας εναπόκειται ομοίως αποκλειστικά στον ίδιο, ο οποίος οφείλει να γνωρίζει τις κατά τον νόμο συνέπειες των διαδικαστικών ενεργειών του, ενώ, παράλληλα, δεν περιορίζεται ο χρόνος εντός του οποίου δύναται εν τοις πράγμασι να επιτευχθεί διοικητική διευθέτηση της υπόθεσης (Σ.τ.Ε. 456/2025, 332/2025 επταμ., 696/2024, 380/2024 Ολομ.).

17. Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, μετά την άπρακτη παρέλευση της αποκλειστικής δίμηνης προθεσμίας του άρθρου 227 παρ. 5 του ν. 3852/2010 εντός της οποίας ο Συντονιστής όφειλε να αποφανθεί επί της από 16.7.2019 προσφυγής του παρεμβαίνοντος κατά των . έως ./2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, ήτοι στις 16.9.2019 (χωρίς να έχει στο μεταξύ εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον παρεμβαίνοντα απόφαση του Συντονιστή επί της προσφυγής του), συντελέστηκε η σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής αυτής, από την επομένη δε της ως άνω ημερομηνίας (17.9.2019) εκκίνησε η κατ’ άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων μηνιαία προθεσμία για την άσκηση προσφυγής νομιμότητας ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής κατά της τεκμαιρόμενης με την άπρακτη πάροδο της δίμηνης προθεσμίας σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της ενώπιόν του ασκηθείσας προσφυγής. Πριν, όμως, από την πάροδο της προθεσμίας αυτής, με το προαναφερθέν ./11.10.2019 έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ενημερώθηκε ο παρεμβαίνων για τη σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής του από τον Συντονιστή, καθώς και για το δικαίωμά του να ασκήσει προσφυγή κατά της σιωπηρής απόρριψης ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής εντός προθεσμίας ενός (1) μηνός από τη λήψη του εγγράφου αυτού, το οποίο κοινοποιήθηκε σε αυτόν στις 14.10.2019, όπως προκύπτει από τη σχετική απόδειξη παραλαβής. Επομένως, με δεδομένο ότι η Διοίκηση υπέδειξε στον παρεμβαίνοντα εσφαλμένα, παρότι δεν είχε κατά νόμο σχετική υποχρέωση, να ασκήσει την κατά το άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων ειδική διοικητική προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής εντός προθεσμίας ενός μηνός από την επομένη της κοινοποίησης σε αυτόν του ανωτέρω εγγράφου, πρέπει να γίνει δεκτό, για λόγους που υπαγορεύονται από την ανάγκη τήρησης των αρχών της χρηστής διοίκησης και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου, ότι ο παρεμβαίνων εμπροθέσμως άσκησε, στις 12.11.2019 (με αριθμ. πρωτ. ./12.11.2019), προσφυγή ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής κατά της τεκμαιρόμενης με την πάροδο άπρακτης της αποκλειστικής δίμηνης προθεσμίας σιωπηρής απόρριψης της προσφυγής του από τον Συντονιστή, σε συμμόρφωση προς τη σχετική έγγραφη υπόδειξη της Διοίκησης, είναι δε απορριπτέος ο περί του αντιθέτου λόγος ακυρώσεως του αιτούντος Δήμου (πρβλ. Σ.τ.Ε. 1901/2024, 93/2020, 2105/2018, 1730/2012, 3886/2007, 3461/2007, 867/2006, 2070/2004, 1245/2004, 886/2003, 159/2003, 1815/1997 κ.ά.).

18. Επειδή, η προσβαλλόμενη από 19.12.2019 απόφαση της Ειδικής Επιτροπής εκδόθηκε εντός της προβλεπόμενης στο άρθρο 152 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων αποκλειστικής τριακονθήμερης προθεσμίας απόφανσης επί της από 12.11.2019 ειδικής διοικητικής προσφυγής του παρεμβαίνοντος, η οποία (προθεσμία) εκκίνησε από την επομένη της ημερομηνίας περιέλευσης στην Επιτροπή των κρίσιμων για τη διάγνωση της υπόθεσης στοιχείων του φακέλου με το 15609/9.12.2019 διαβιβαστικό έγγραφο της Προέδρου του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης (αριθμ. πρωτ. Επιτροπής: 49/16.12.2019). Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε αρμοδίως κατά χρόνο (βλ. Σ.τ.Ε. 1103/2019, 242/2019, 2946/2017, 2966/2016, 4602/2015, 4370/2015, 3725/2014, 4153/2012, 2115/2009 επταμ., 2242/2008 επταμ.).

19. Επειδή, από τα εκτεθέντα ανωτέρω στη σκέψη 9 προκύπτει ότι ο παρεμβαίνων, επιμελώς ενεργών, ακολούθησε και τα δύο προαναφερθέντα στάδια ελέγχου νομιμότητας εκ μέρους κρατικών οργάνων, όπως είναι ο Συντονιστής και η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (βλ. Σ.τ.Ε. 1573/2010, 4048/2008), των αποφάσεων του συλλογικού οργάνου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, με την άσκηση, αρχικώς, της κατά το άρθρο 277 του ν. 3852/2010 ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον του Συντονιστή κατά του κύρους των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου και, στη συνέχεια, της προβλεπόμενης στο άρθρο 151 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων ειδικής διοικητικής προσφυγής ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων κατά της σιωπηρής απόρριψης της ανωτέρω προσφυγής του από τον Συντονιστή (και, άρα, της επικύρωσης της νομιμότητας των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου), χωρίς να ασκήσει προσφυγή απευθείας ενώπιον της Επιτροπής κατά των εν λόγω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, παρακάμπτοντας το πρώτο στάδιο ελέγχου νομιμότητας από τον Συντονιστή (βλ. Σ.τ.Ε. 1491/2017, 2171/2014, 1114/2012). Επομένως, στην προκειμένη περίπτωση, ο Συντονιστής, επιλαμβανόμενος της ασκηθείσας ενώπιόν του από 16.7.2019 ειδικής διοικητικής προσφυγής του παρεμβαίνοντος, αποφάνθηκε (σιωπηρά) επί των λόγων ακυρότητας κατά των 160 έως 169/2019 αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, οι οποίοι είχαν προβληθεί με την ως άνω προσφυγή και, συνεπώς, εξάντλησε την απονεμόμενη σε αυτόν από το Σύνταγμα και τον νόμο αρμοδιότητα υποχρεωτικού ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων του συλλογικού οργάνου του εποπτευόμενου Δήμου. Ακολούθως, ο προσφεύγων, με την από 12.11.2019 ειδική διοικητική προσφυγή του ενώπιον της Ειδικής Επιτροπής (κατά της τεκμαιρόμενης με την πάροδο άπρακτης της δίμηνης προθεσμίας του άρθρου 227 παρ. 5 του ν. 3852/ 2010 σιωπηρής απόρριψης της προσφυγής του από τον Συντονιστή) ζήτησε την επανεξέταση, σε δεύτερο στάδιο, των ίδιων αιτιάσεων που είχε προβάλει και ενώπιον του Συντονιστή κατά της νομιμότητας των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου και επί των οποίων ο Συντονιστής είχε ήδη αποφανθεί. Στη συνέχεια, η Ειδική Επιτροπή, αφού εδέχθη ότι η ασκηθείσα ενώπιόν της προσφυγή είχε ασκηθεί παραδεκτώς, νομίμως εξέφερε, περαιτέρω, ιδία κρίση για τη νομιμότητα των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, κινούμενη εντός των ορίων του προβλεπόμενου στο άρθρο 4 παρ. 4 του προαναφερθέντος Κανονισμού Λειτουργίας της Ειδικής Επιτροπής μεταβιβαστικού αποτελέσματος, όπως αυτό οριοθετήθηκε με τους λόγους της προσφυγής και το αίτημα αυτής (πρβλ. Σ.τ.Ε. 377/2018). Επιπρόσθετα, εφόσον η Ειδική Επιτροπή έκρινε, κατ’ αποδοχή ως βάσιμων των λόγων ακυρότητας της προσφυγής, ότι οι ελεγχόμενες αποφάσεις του δημοτικού οργάνου είχαν ουσιαστικές πλημμέλειες, νομίμως προέβη στην ακύρωση όχι μόνο της σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της ασκηθείσας ενώπιόν του προσφυγής του παρεμβαίνοντος, με την οποία κατ’ ουσίαν είχε επικυρωθεί η νομιμότητα των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, αλλά και των κριθεισών ευθέως ως μη νόμιμων αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου. Τούτο δε, διότι, υπό την αντίθετη εκδοχή, εάν, δηλαδή, γινόταν δεκτό ότι η Ειδική Επιτροπή όφειλε να περιοριστεί στην ακύρωση μόνο της σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της προσφυγής του παρεμβαίνοντος κατά των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, χωρίς να διαλάβει οποιαδήποτε κρίση σχετικά με την τύχη των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου, τούτο θα είχε ως επακόλουθο να διατηρηθούν σε ισχύ οι αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου και να εξακολουθούν να παράγουν έννομες συνέπειες από την έκδοσή τους, μολονότι έχει προηγηθεί κρίση από το αρμόδιο κατά το Σύνταγμα και τον νόμο κρατικό όργανο ότι οι αποφάσεις αυτές πάσχουν από ουσιαστικές πλημμέλειες. Τούτο δε, λαμβανομένου υπόψη ότι οι εν λόγω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου ουδέποτε ενσωματώθηκαν στη σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής του παρεμβαίνοντος από τον Συντονιστή και, συνεπώς, ουδέποτε απώλεσαν την εκτελεστότητά τους, εξακολουθώντας να αναπτύσσουν τα έννομα αποτελέσματα που απέρρευσαν από την έκδοσή τους, καθόσον, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, η κατά το άρθρο 227 του ν. 3852/2010 προσφυγή ενώπιον του Συντονιστή επάγεται μόνο έλεγχο νομιμότητας και δεν έχει ενδικοφανή χαρακτήρα (βλ. και Σ.τ.Ε. 1771/2021, 2548/2020, 2966/2016, 4602/2015). Κατά συνέπεια, τυχόν ακύρωση από την Ειδική Επιτροπή, κατ’ αποδοχή της ασκηθείσας ενώπιόν της ειδικής διοικητικής προσφυγής, μόνο της παράνομης σιωπηρής απόρριψης από τον Συντονιστή της ενώπιόν του ασκηθείσας προσφυγής νομιμότητας και όχι και των παράνομων αποφάσεων του δημοτικού οργάνου δεν θα ήταν συμβατή με την εκπλήρωση της συνταγματικής αποστολής του Κράτους για υποχρεωτική άσκηση εποπτείας στις πράξεις των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού που ρυθμίζουν τοπικές υποθέσεις, η εν λόγω δε εποπτεία αποδίδει τον εγγυητικό ρόλο του Κράτους για τη διασφάλιση της αρχής της νομιμότητας κατά τη δράση και λειτουργία των Ο.Τ.Α. με σκοπό την προαγωγή των τοπικών συμφερόντων και την ικανοποίηση των αναγκών των δημοτών. Επιπλέον, η τυχόν ακύρωση μόνο της σιωπηρής απόρριψης του Συντονιστή θα προσέκρουε στον δημοσίου συμφέροντος σκοπό για άμεση, επίκαιρη και αποτελεσματική διοικητική (εξωδικαστική) διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των διοικουμένων και των οικείων Δήμων. Τούτο δε, διότι, ναι μεν οι διοικούμενοι δεν υποχρεούνται να προβούν στην υποβολή των δύο διαδοχικών προσφυγών νομιμότητας κατά των διοικητικών πράξεων των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Δήμων πριν από την άσκηση του προβλεπόμενου στον νόμο ενδίκου βοηθήματος για την ακύρωση των αποφάσεων των δημοτικών οργάνων (βλ. άρθρο 238 παρ. 4 του ν. 3852/2010, σύμφωνα με το οποίο, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α., η άσκηση της κατά το άρθρο 227 του ίδιου νόμου ειδικής διοικητικής προσφυγής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση ενδίκου βοηθήματος κατά των αποφάσεων των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Δήμων), η δε άσκηση των εν λόγω προσφυγών νομιμότητας εναπόκειται στην ευχέρεια των διοικουμένων, ωστόσο, εφόσον οι προσφυγές αυτές προβλέπονται στον νόμο και η εμπρόθεσμη άσκησή τους επηρεάζει, με τη διακοπή της προθεσμίας, την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως κατά των αποφάσεων των δημοτικών οργάνων, σύμφωνα με το άρθρο 46 παρ. 2 του π.δ. 18/1989, οι συνέπειες της άσκησής τους πρέπει να παρέχουν στους διοικουμένους, οι οποίοι επιθυμούν την επίλυση της διαφοράς τους με τον Δήμο ενδοδιοικητικά, τη δυνατότητα για αποτελεσματική προστασία των συμφερόντων τους, τα οποία θίγονται από τυχόν παράνομες αποφάσεις των δημοτικών οργάνων. Για την εξυπηρέτηση δε του κατά τα ανωτέρω δημοσίου συμφέροντος σκοπού θεσπίστηκαν, εξάλλου, από τον νομοθέτη ειδικές, σύντομες, προθεσμίες απόφανσης του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής επί των προαναφερθεισών διαδοχικών διοικητικών προσφυγών, μετά την παρέλευση των οποίων θεωρείται ότι η ελεγχόμενη απόφαση είναι (σιωπηρώς) νόμιμη, καθώς και ρητή υποχρέωση των δημοτικών οργάνων να συμμορφώνονται προς τις αποφάσεις του Συντονιστή και της Ειδικής Επιτροπής, με σοβαρές πειθαρχικές ευθύνες σε αντίθετη περίπτωση (βλ. άρθρα 231 του ν. 3528/2010 και 154 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων).

20. Επειδή, περαιτέρω, στον ν. 3852/2010 ορίζονται τα εξής: Άρθρο 67 (όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 74 του ν. 4555/2018) «1. Το δημοτικό συμβούλιο συνεδριάζει ύστερα από πρόσκληση του προέδρου τουλάχιστον μία φορά το μήνα. Η συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου είναι δημόσια, εκτός αν ληφθεί απόφαση με πλειοψηφία των τριών πέμπτων (3/5) του συνολικού αριθμού των μελών του, η οποία αιτιολογείται ειδικά και απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση, ότι η συνεδρίαση πρέπει να διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών. 2. Ο πρόεδρος καλεί επίσης το συμβούλιο σε συνεδρίαση με γραπτή πρόσκληση, στην οποία αναφέρονται τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, όποτε το ζητήσει ο δήμαρχος ή η οικονομική ή η επιτροπή ποιότητας ζωής ή το ένα τρίτο (1/3) τουλάχιστον του συνολικού αριθμού των μελών του συμβουλίου ... 4. Η πρόσκληση δημοσιεύεται αυθημερόν στην ιστοσελίδα του δήμου και κοινοποιείται στους συμβούλους, με κάθε πρόσφορο μέσο, τρεις (3) τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα που ορίζεται για τη συνεδρίαση ... 7. Ο πρόεδρος καταρτίζει την ημερήσια διάταξη. Στην ημερήσια διάταξη αναγράφονται υποχρεωτικά και όλα τα θέματα που προτείνει ο δήμαρχος, η εκτελεστική επιτροπή, καθώς και η οικονομική επιτροπή και η επιτροπή ποιότητας ζωής. Το δημοτικό συμβούλιο έχει δικαίωμα να αποφασίζει, μετά από σχετική πρόταση - εισήγηση του προέδρου ή του δημάρχου ή συμβούλου επικεφαλής δημοτικής παράταξης και χωρίς συζήτηση, με την πλειοψηφία των παρόντων μελών του, ότι ένα θέμα το οποίο δεν είναι γραμμένο στην ημερήσια διάταξη είναι κατεπείγον, να το συζητήσει και να πάρει απόφαση γι΄ αυτό πριν από την έναρξη της συζήτησης των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης … 11. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, εκδίδεται πρότυπος κανονισμός λειτουργίας του δημοτικού συμβουλίου, ο οποίος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 12. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να συνεδριάζει, εκτός της έδρας του, στην έδρα οποιασδήποτε κοινότητας του δήμου, ύστερα από απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας του συνόλου των μελών του». Εξάλλου, στον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006) ορίζονται τα ακόλουθα: Άρθρο 96 «1. Οι συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου είναι δημόσιες και γίνονται στο δημοτικό κατάστημα με την προεδρία του προέδρου του δημοτικού συμβουλίου. Το δημοτικό συμβούλιο με πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων (4/5) των μελών του και με αιτιολογημένη απόφαση, η οποία απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση, μπορεί να συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί με την πλειοψηφία του συνόλου των μελών του να αποφασίζει να συνεδριάζει μόνιμα ή κατά περίπτωση σε άλλο κατάλληλο οίκημα της έδρας, αν κρίνει ότι το δημοτικό κατάστημα είναι ακατάλληλο ή δεν επαρκεί για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να συνεδριάζει και σε τοπικά διαμερίσματα εκτός της έδρας του, εφόσον τούτο αποφασισθεί από τα δύο τρίτα (2/3) του συνόλου των μελών του. 2 Το συμβούλιο έχει απαρτία όταν είναι παρόν το ήμισυ πλέον ενός του αριθμού των μελών του. 3 ...», Άρθρο 97 «1. Στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου τηρούνται πρακτικά με ευθύνη του γραμματέα του δημοτικού συμβουλίου και δημοτικού υπαλλήλου. Τα πρακτικά καταρτίζονται με τη βοήθεια μαγνητοφωνικής συσκευής ή "βίντεο" ή με κάθε άλλο πρόσφορο ηλεκτρονικό μέσο. Ο δημοτικός υπάλληλος κρατεί παράλληλα και πρόχειρα συνοπτικά πρακτικά. 2. Τα απομαγνητοφωνημένα ή απομαγνητοσκοπημένα κείμενα μεταφέρονται σε φύλλα χαρτιού, τα οποία αριθμεί και μονογράφει ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου. Στο τέλος του έτους, τα πρακτικά αυτά βιβλιοδετούνται, με ευθύνη του προέδρου και του γραμματέα του δημοτικού συμβουλίου. Αν σε κάποια συνεδρίαση δεν είναι δυνατή η χρήση μαγνητοφωνικής συσκευής ή "βίντεο", τηρούνται πρόχειρα πρακτικά, τα οποία αντιγράφονται σε φύλλα χαρτιού, που έχουν τη μονογραφή του προέδρου του δημοτικού συμβουλίου. Τα φύλλα αυτά παίρνουν αρίθμηση που αποτελεί συνέχεια της αριθμήσεως των απομαγνητοφωνημένων ή απομαγνητοσκοπημένων κειμένων και βιβλιοδετούνται μαζί με τα κείμενα αυτά. Η μη τήρηση των πρακτικών, σύμφωνα με τα ανωτέρω, συνιστά πειθαρχικό αδίκημα για τον πρόεδρο και τον γραμματέα του δημοτικού συμβουλίου. 3. Τα πρακτικά, για τα οποία ορίζουν οι προηγούμενες παράγραφοι, υπογράφονται από όλα τα μέλη που μετέχουν στη συνεδρίαση. Όταν ένας σύμβουλος αρνείται να υπογράψει, η άρνηση και η αιτία της αναφέρονται στα πρακτικά. Η μη υπογραφή των πρακτικών δεν επηρεάζει το κύρος της απόφασης. 4. Τα πρακτικά κάθε συνεδρίασης παίρνουν ιδιαίτερο αύξοντα αριθμό, με διακεκριμένη αρίθμηση κατ’ έτος. Πρακτικό συντάσσεται και όταν η συνεδρίαση ματαιώνεται για οποιονδήποτε λόγο. Κάθε απόφαση του συμβουλίου παίρνει ιδιαίτερο αριθμό και στην αρχή κάθε χρόνου γίνεται νέα αρίθμηση και των αποφάσεων αυτών. 5. Οποιοσδήποτε δημοτικός σύμβουλος ζητήσει μπορεί να λάβει αντίγραφα των πρακτικών ή να λάβει πλήρη γνώση αυτών στην περίπτωση που είναι δυσχερής η έκδοση αντιγράφων. 6. Τρεις (3) ημέρες μετά τη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου δημοσιεύεται πίνακας στον οποίο σημειώνονται τα θέματα που συζητήθηκαν, ο αριθμός των αποφάσεων και περίληψη του περιεχομένου τους ... 7. Όποιος έχει ειδικό έννομο συμφέρον μπορεί να ζητήσει, εγγράφως, κυρωμένα αντίγραφα συγκεκριμένων πρακτικών και αποφάσεων ή να λάβει πλήρη γνώση αυτών στην περίπτωση που είναι δυσχερής η έκδοση αντιγράφων. 8. …». Τέλος, ο Πρότυπος Κανονισμός Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου, που εκδόθηκε με το άρθρο πρώτο της 16852/6.4.2011 απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (Β΄ 661), ορίζει τα εξής: Άρθρο 3 «1. Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει ύστερα από πρόσκληση του προέδρου, στην οποία αναγράφονται ο τόπος, ο χρόνος της συνεδρίασης καθώς και τα θέματα της ημερήσιας διάταξης ... Στην ημερήσια διάταξη συμπεριλαμβάνονται υποχρεωτικά και όλα τα θέματα που προτείνει ο Δήμαρχος, η Εκτελεστική Επιτροπή, η Οικονομική Επιτροπή και η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής. 2. Ο Πρόεδρος φροντίζει η πρόσκληση να σταλεί, εκτός από τους δημοτικούς συμβούλους, υποχρεωτικά στο Δήμαρχο και στον κατά περίπτωση Πρόεδρο Δημοτικής ή Τοπικής Κοινότητας ή Εκπρόσωπο Τοπικής Κοινότητας όταν συζητούνται θέματα που αφορούν την αντίστοιχη κοινότητα … 7. Η πρόσκληση επιδίδεται ή γνωστοποιείται στους συμβούλους τρεις (3) τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα που ορίζεται για τη συνεδρίαση και δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του δήμου …», Άρθρο 4 «1. Το Δημοτικό Συμβούλιο συνέρχεται σε δημόσια συνεδρίαση τη συγκεκριμένη ώρα και ημέρα που ορίζεται στην πρόσκληση ... Αφού διαπιστωθεί απαρτία, ο Πρόεδρος κηρύσσει την έναρξη της συνεδρίασης και διευθύνει τη συζήτηση. Αν ο Πρόεδρος απουσιάζει ή κωλύεται, αναπληρώνεται νομίμως από τον Αντιπρόεδρο. Αν απουσιάζει ή κωλύεται και ο Αντιπρόεδρος, ασκεί καθήκοντα Προέδρου όποιος από τους παρόντες συμβούλους του επιτυχόντος συνδυασμού έχει εκλεγεί με τις περισσότερες ψήφους και, σε περίπτωση ισοψηφίας, όποιος είναι γραμμένος πρώτος στην απόφαση του δικαστηρίου … Επίσης το Δημοτικό Συμβούλιο έχει δικαίωμα να αποφασίζει, μετά από σχετική πρόταση - εισήγηση του Προέδρου ή του Δημάρχου ή συμβούλου επικεφαλής δημοτικής παράταξης και χωρίς συζήτηση, με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών του, ότι ένα θέμα, το οποίο δεν είναι γραμμένο στην ημερήσια διάταξη, είναι κατεπείγον, να το συζητήσει και να πάρει απόφαση γι` αυτό με την ίδια πλειοψηφία, πριν από την έναρξη της συζήτησης των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης … Αφού εξαντληθούν τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, ο Πρόεδρος κηρύσσει τη λήξη της συνεδρίασης και όλοι οι σύμβουλοι προσέρχονται και υπογράφουν τα πρόχειρα συνοπτικά πρακτικά», Άρθρο 5 «1. Οι συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου είναι δημόσιες. Συνέπεια του δημόσιου χαρακτήρα των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου είναι η παρουσία των φορέων της τοπικής κοινωνίας καθώς και πολιτών στις συνεδριάσεις του ... 4. Το Δημοτικό Συμβούλιο με πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων (4/5) των μελών του και με αιτιολογημένη απόφαση, η οποία απαγγέλλεται σε δημόσια συνεδρίαση, μπορεί να συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών. 5. Δημότες και κάτοικοι που έχουν ειδικό έννομο συμφέρον, μετά από αίτηση τους λαμβάνουν κυρωμένα αντίγραφα συγκεκριμένων πρακτικών και αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου. Σε περίπτωση που είναι δυσχερής η έκδοση αντιγράφων, τίθενται τα παραπάνω στοιχεία σε πλήρη γνώση των αιτούντων για ενημέρωση τους. 6 …», Άρθρο 6 «1. Οι συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου γίνονται στο δημοτικό κατάστημα υπό την προεδρία του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου ή του Αντιπροέδρου, που τον αναπληρώνει νόμιμα. 2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με την πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, να αποφασίζει να συνεδριάζει μόνιμα ή κατά περίπτωση σε άλλο κατάλληλο οίκημα της έδρας, αν κρίνει ότι το δημοτικό κατάστημα είναι ακατάλληλο ή δεν επαρκεί για τη συγκεκριμένη περίπτωση. 3. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί να συνεδριάζει, εκτός της έδρας του, στις Τοπικές και Δημοτικές κοινότητες, ύστερα από απόφαση των τριών πέμπτων (3/5) του συνόλου των μελών του. 4 …», Άρθρο 7 «1. Το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδριάζει νόμιμα εφόσον έχει απαρτία. 2. Το Συμβούλιο έχει απαρτία όταν είναι παρόν το ήμισυ πλέον ενός του αριθμού των μελών του, χωρίς να υπολογίζεται ο δεκαδικός αριθμός, δηλ. όταν είναι παρόντα περισσότερα από τα απόντα μέλη του. ...», Άρθρο 8 «1. Στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως και στην περίπτωση ματαίωσής της, τηρούνται πρακτικά με ευθύνη του Γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου και του δημοτικού υπαλλήλου που έχει οριστεί για το σκοπό αυτό. Στα πρακτικά καταχωρούνται οι συζητήσεις, οι ψηφοφορίες, οι αποφάσεις και μειοψηφούσες γνώμες για κάθε θέμα. 2. Τα πρακτικά καταρτίζονται με τη βοήθεια μαγνητοφωνικής συσκευής ή "βίντεο" ή με κάθε άλλο πρόσφορο ηλεκτρονικό μέσο. Ο εκτελών χρέη πρακτικογράφου δημοτικός υπάλληλος, τηρεί παράλληλα και πρόχειρα συνοπτικά πρακτικά. 3. Τα απομαγνητοφωνημένα ή απομαγνητοσκοπημένα κείμενα μεταφέρονται σε φύλλα χαρτιού, που αριθμούνται και μονογράφονται από τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου. Στο τέλος του χρόνου βιβλιοδετούνται με ευθύνη του προέδρου και του Γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου. 4. Αν σε κάποια συνεδρίαση δεν είναι δυνατή η χρήση μαγνητοφωνικής συσκευής ή "βίντεο", τηρούνται πρόχειρα πρακτικά που αντιγράφονται σε φύλλα χαρτιού, μονογραφημένα από τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου. Τα φύλλα αυτά αριθμούνται με τρόπο ώστε η αρίθμησή τους να αποτελεί συνέχεια της αρίθμησης των απομαγνητοφωνημένων ή απομαγνητοσκοπημένων κειμένων και βιβλιοδετούνται μαζί με αυτά. 5. Η μη τήρηση των πρακτικών σύμφωνα με τα ανωτέρω, συνιστά πειθαρχικό αδίκημα για τον Πρόεδρο και Γραμματέα του Δημοτικού Συμβουλίου. 6. Τα πρακτικά υπογράφονται από όλα τα μέλη που μετέχουν στη συνεδρίαση. Η άρνηση υπογραφής από σύμβουλο και η αιτία της αναφέρονται στα πρακτικά. Η μη υπογραφή των πρακτικών δεν επηρεάζει το κύρος της απόφασης. 7. Τα πρακτικά της κάθε συνεδρίασης, όπως και κάθε απόφασης, παίρνουν αύξοντα αριθμό. Κάθε χρόνο ξεκινάει καινούρια αρίθμηση. 8. Οποιοσδήποτε δημοτικός σύμβουλος ζητήσει, μπορεί να λάβει αντίγραφα των πρακτικών ή να λάβει πλήρη γνώση αυτών, στην περίπτωση που είναι δυσχερής η έκδοση αντιγράφων».

21. Επειδή, ανεξαρτήτως όσων εκτέθηκαν ανωτέρω στη σκέψη 19 σχετικά με την έκταση του ελέγχου νομιμότητας που ασκεί η Ειδική Επιτροπή του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων στις διοικητικές πράξεις των μονομελών ή συλλογικών οργάνων των Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού, εν πάση περιπτώσει, μη νομίμως έγινε δεκτό με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δεν είχαν τηρηθεί πρακτικά κατά την επίμαχη συνεδρίαση της 19ης Ιουνίου 2019 του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου. Τούτο δε, διότι, με το προαναφερθέν 15609/9.12.2019 έγγραφο της Προέδρου του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης διαβιβάστηκαν στην Ειδική Επιτροπή διακριτά πρακτικά συνεδρίασης του εν λόγω συλλογικού δημοτικού οργάνου, στα οποία παρατίθεται το ελάχιστο περιεχόμενο που απαιτεί ο κανονιστικός νομοθέτης, ήτοι οι συζητήσεις, οι ψηφοφορίες και οι αποφάσεις για κάθε θέμα (βλ. άρθρο 8 παρ. 1 εδάφιο δεύτερο του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου). Τα πρακτικά αυτά φέρουν χρονολόγηση και τις υπογραφές όλων των δημοτικών συμβούλων, οι οποίοι φέρονται ότι είχαν παραστεί στην επίμαχη συνεδρίαση, καθώς και της προεδρεύουσας, λόγω απουσίας του Προέδρου και του Αντιπροέδρου του δημοτικού συμβουλίου, πρώτης σε σταυρούς προτίμησης δημοτικής συμβούλου του επιτυχόντος συνδυασμού, η οποία τήρησε τα πρακτικά, απούσης της πρακτικογράφου, όπως βεβαιώνεται στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου. Επομένως, τα προσκομισθέντα ενώπιον της Επιτροπής πρακτικά φέρουν όλα τα απαραίτητα για τη νόμιμη υπόστασή τους στοιχεία, σύμφωνα με τη διέπουσα τη λειτουργία των δημοτικών συμβουλίων νομοθεσία (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2569/2022, 3308/2007, 3838/2000) και, συνεπώς, αποτελούν δημόσια έγγραφα, έχοντα πλήρη αποδεικτική ισχύ και δυνάμενα να προσβληθούν μόνο για πλαστότητα [άρθρα 438 επ. του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182), άρθρα 171 επ. του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α΄ 97)] (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2569/2022, 1864/2017, 4887/2012, 1088/2008, 3738/2007, 2868/1995). Περαιτέρω, όπως βεβαιώνεται στις 160 έως 169/2019 αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου του Δήμου Ανατολικής Μάνης, το συμβούλιο αυτό συνήλθε σε δημόσια τακτική συνεδρίαση στην αίθουσα συνεδριάσεων, στον πρώτο όροφο του κτιρίου του Νομικού Προσώπου ΟΚΠΑΠΑ, επί της οδού Βασιλέως Παύλου στην πόλη του Γυθείου, σε συνέχεια της 8338/14.6.2019 έγγραφης πρόσκλησης του Προέδρου του. Επομένως, εφόσον στις αποφάσεις αυτές βεβαιώνεται ο τόπος συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου του αιτούντος Δήμου, μη νομίμως η Ειδική Επιτροπή, η οποία περιορίζεται, κατά το άρθρο 102 παρ. 4 του Συντάγματος, το άρθρο 214 του ν. 3852/2010 και το άρθρο 152 παρ. 2 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, αποκλειστικά σε έλεγχο νομιμότητας - ελλείψει ειδικής διάταξης νόμου καθιερούσης αρμοδιότητα της Επιτροπής να επιλύει ζητήματα ουσιαστικής αμφισβήτησης της γνησιότητας δημοσίων εγγράφων - προέβη σε έλεγχο του περιεχομένου των ανωτέρω αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου όσον αφορά τον τόπο συνεδρίασης, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση ότι το δημοτικό συμβούλιο είχε συνεδριάσει σε άλλον τόπο από τον αναφερόμενο στις επίμαχες αποφάσεις και στην έγγραφη πρόσκληση του Προέδρου του (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2695/2012). Τούτο δε, διότι, στις ως άνω αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου, οι οποίες παρέχουν, ως δημόσια έγγραφα, πλήρη απόδειξη, βεβαιώνεται ο ως άνω τόπος συνεδρίασης των μελών του δημοτικού συμβουλίου, ανταπόδειξη δε επιτρέπεται μόνο με την προσβολή των αποφάσεων αυτών ως πλαστών. Κατά συνέπεια, η Ειδική Επιτροπή, καθ’ υπέρβαση της κατά το Σύνταγμα και τον νόμο αρμοδιότητάς της, εξέφερε την κρίση, κατ’ επίκληση μαρτυρικών καταθέσεων του ίδιου του παρεμβαίνοντος και τρίτων προσώπων και ένορκης βεβαίωσης τρίτου προσώπου, ότι κατά την κρίσιμη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 2019 δεν είχαν τηρηθεί καθόλου πρακτικά, μαγνητοφωνημένα ή πρόχειρα, κατά παράβαση του άρθρου 97 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και του άρθρου 8 του Πρότυπου Κανονισμού Λειτουργίας Δημοτικού Συμβουλίου, καθώς και ότι στις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου βεβαιώνεται ψευδώς ότι το δημοτικό συμβούλιο συνεδρίασε στην αίθουσα συνεδριάσεών του, ενώ, στην πραγματικότητα, η συνεδρίαση έλαβε χώρα σε άλλο κτίριο, κατά παράβαση της θεμελιώδους αρχής της δημοσιότητας των συνεδριάσεων των δημοτικών συμβουλίων. Εξάλλου, το γεγονός ότι σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης, και συγκεκριμένα στις 21.7.2023, δημοσιεύθηκε η 255/2023 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Γυθείου, με την οποία η προεδρεύουσα κατά την επίμαχη συνεδρίαση δημοτική σύμβουλος κρίθηκε ένοχη για το αδίκημα της ψευδούς βεβαίωσης κατ’ εξακολούθηση (άρθρο 242 παρ. 1 του Ποινικού Κώδικα) και αθώα για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος κατ’ εξακολούθηση (άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα) - κατά της οποίας (απόφασης) η εν λόγω δημοτική σύμβουλος έχει ασκήσει την ./21.7.2023 έφεση ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Καλαμάτας, η εκδίκαση της οποίας έχει προσδιοριστεί κατά τη δικάσιμο της 1ης.4.2025 - δεν ασκεί εν προκειμένω επιρροή, καθώς η ανωτέρω ποινική απόφαση αποτελεί στοιχείο που δεν ήταν δυνατόν να εκτιμηθεί κατά τον χρόνο έκδοσης της προσβαλλόμενης.

22. Επειδή, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να απορριφθεί, αντίστοιχα, η παρέμβαση του .... Πρέπει δε κατά το μέρος αυτό να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ πρέπει να απορριφθεί κατά τα λοιπά η κρινόμενη αίτηση και να γίνει δεκτή, αντίστοιχα, η παρέμβαση του ανωτέρω, να απορριφθεί δε η παρέμβαση της ....

23. Επειδή, το Δικαστήριο κρίνει, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, ότι οι διάδικοι πρέπει να απαλλαγούν από την εν γένει δικαστική δαπάνη.

Δ ι ά τ α ύ τ α

Δέχεται εν μέρει την αίτηση και απορρίπτει κατά το αυτό μέρος την παρέμβαση του ...

Ακυρώνει εν μέρει την 6 (Πρακτικό 4β)/19.12.2019 απόφαση της Β΄ Ειδικής Επιτροπής του άρθρου 152 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, κατά το σκεπτικό.

Απορρίπτει την αίτηση κατά τα λοιπά και δέχεται κατά τούτο την παρέμβαση του ....

Απορρίπτει την παρέμβαση της .. και

Απαλλάσσει τους διαδίκους από την εν γένει δικαστική δαπάνη.

Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 5 Νοεμβρίου 2024

Ο Πρόεδρος του Γ´ Τμήματος Ο Γραμματέας

Διομήδης Κυριλλόπουλος Αντώνιος Γεωργακόπουλος

και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 29ης Ιανουαρίου 2026.

Ο Πρόεδρος του Γ´ Τμήματος Η Γραμματέας

Διομήδης Κυριλλόπουλος Ευαγγελία Παινέση